UIT HET BEGIN JDER, XVIle EEUW. 
403 
Raadpleegt men althans de scheikundige werken van dien tijd , 
dan vindt men herhaaldelijk zijne proeven vermeld en wordt hij zelf 
als een der meest betrouwbare en meest ontwikkelde scheikundigen 
beschreven ; nochtans waren de bestrijders zijner theorieën veel tal- 
rijker dan zijne verdedigers. 
Meer dan een eeuw zou nog voorbijgaan voor dat de laatsten er 
in slaagden zijne denkbeelden te doen zegevieren. 
Had men van helmont beter nagevolgd ; had men , evenals hij , 
meer gelet op het experiment dan op de theorie , de scheikunde had 
voorzeker veel eerder haar tegenwoordig standpunt bereikt dan nu 
is geschied. 
De grondslag onzer tegenwoordige beschouwingen is door van 
helmont gelegd , de kiem der moderne scheikunde was bij hem , hoe- 
wel nog sluimerende , aanwezig. 
Zijne denkbeelden aangaande het vuur als onstoffelijk wezen , aan- 
gaande de lucht , de gassen en gasvormige lichamen ; zijne opvatting 
van de elementen als onveranderlijke zelfstandigheden ; het gebruik 
van de balans ter bepaling van de gewichtsverhoudingen, waaronder 
scheikundige processen plaats grijpen en de daarmede gepaard gaande 
begrippen aangaande scheikundige verbinding en ontleding , waarbij 
de stof, nog met dezelfde eigenschappen aanwezig, op nieuw en met 
onveranderlijk gewicht kan worden afgezonderd , het beginsel derhalve 
van het behoud der stof ; al deze begrippen zijn de hoeksteenen van 
onze tegenwoordige scheikundige theorieën. 
In zijn geest waren derhalve reeds de lijnen aangegeven , volgens 
welke het gebouw moest worden opgetrokken. 
Bij hem was reeds de overtuiging gevestigd dat de scheikunde 
zich niet moest beperken tot de uitwendige eigenschappen , maar 
tevens den aard en het wezen der stof moest omvatten. 
Hij gevoelde dat haar een aanzienlijke!' plaats toekwam dan die 
van hulpwetenschap. 
Hij begreep dat haar taak niet beperkt mocht blijven tot de 
metaalveredeling , de bereiding van levenselixers of andere genees- 
middelen , maar dat zij als zelfstandige wetenschap , naast en met 
behulp der wis- en natuurkunde , aangewezen was om de oorzaken 
op te sporen, waaronder de eeuwigdurende materie zich onophoudelijk 
wijzigt, vernieuwt en vervormt, alsmede om de wetten vast te stellen 
waaronder die tallooze wisselingen geschieden. 
Hoe moeielijk het ook was om in een kort bestek zijne voornaamste 
