WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
31 
over den kop. Jn één woord, zij kunnen zich niet meer in evenwicht, hun lichaam 
niet meer in de normale positie houden. 
Krachtige argumenten voor deze opvatting der otocysten als evenwichtsorganen 
heeft engelmann bijgebracht. ( Zoolog . Anzeig. 1887, 189.) Hij toont aan. hoe de 
bouw van de otocysten der ctenophoren in verband gebracht met de geheele lichaams- 
organisatie, er volkomen op berekend is, ze als evenwichtsorganen te doen fungeeren. 
Verder maakt hij er opmerkzaam op dat otolilhen zeer algemeen voorkomen bij vrij 
zich bewegende dieren , terwijl zij bij vastgehechte dieren ontbreken. Dat verder de 
dieren, die in hunne jeugd vrij zich kunnen bewegen en later gaan vastzitten, eerst 
otolithen bezitten die zij later verliezen. Verder dat de otolithen dikwijls liggen in 
een weeke massa die voor het overbrengen van geluidstrillingen zeer ongeschikt is. 
Uit al deze en meer andere door engelmann bijgebrachte feiten blijkt, dat de 
nieuwere beschouwing omtrent de functie der otolithen bij ongewervelden veel vóór 
zich heeft. d. h. 
ANTHROPOLOGIE. 
Oudheid van den mensch in Europa. — Zoo de mensch in Europa eerst onmiddellijk 
na den voorlaatsten ijstijd is opgetreden en falbs theorie, (zie mijn artikel: »Over 
de oorzaak der interglaciale perioden” in Album der Natuur 1887, bl. 318 en vlg.) 
juist is, kunnen de voorhistorische menschelijke overblijfselen in Europa hoogstens 
tot 14 600 jaren v. Chr. opklimmen. Uil vondsten in druipsteenkolen heeft men echter 
(uitgaande van de veronderstelde langzaamheid van den aangroei van druipsteen) tot 
veel grooteren ouderdom (tot 260 000 jaren toe) besloten. Nieuwere waarnemingen 
bewijzen echter, dat de druipsteen zich veel sneller kan vormen dan men aannam. 
Zoo vond men over een voorwerp, dat niet ouder dan 153 jaren kon zijn, een druip- 
steenlaag van 10 cM. dik en over een in 1880 geschiede uitgraving in het jaar 1884 
in het Vypustekhol een druipsteenlaag van 14 m.M. dik , die door het van twee stalactiten 
afdruppelende water was gevormd. In het Ochozerhol vond men op een 18 jaren 
vroeger ópgetrokken houten stellage een incrusteering van 3 m.M. dik, welke slechts 
door het zijdelingsche wegspringen van het van de zoldering van het hol afdruppe- 
lende water was ontstaan. Bij een stalactiet in het Slouperhol werd in twee jaren 
een verlenging van 3 mM. gemeten. In de »Gschlösser Kapelle” vormden zich in 
minder dan 16 jaren druipsteenkegels van 7£ centimeter lang. Ik ontleen deze voor- 
beelden aan Humboldt , Juni 1887, blz. 231. h. h. v. z. 
GEZONDHEIDSLEER. 
Overbrenging van tuberculose. — De heer male heeft eene studie gemaakt 
betreffende de overbrenging van tuberculose door tusschenkomst der luchtwegen. Na 
te hebben geconstateerd dat de door de zieken uitgeademde lucht geene bacillen 
bevat [iets, wat ook vroeger wel voor hoogst waarschijnlijk kon worden gehouden] 
