42 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
Werd door den draad, terwijl hij gerekt en getordeerd was, een stroom geleid, 
die hem in korten tijd tot helrood gloeien kon brengen, dan nam men het volgende 
waar. Zoodra die temperatuur bereikt was, detordeerde zich de draad plotseling 
zeer merkbaar. Verbrak men nu den stroom zoodat de draad verkoelde, dan zag 
men even plotseling, maar bij lagere temperatuur, weinig meer dan roodgloed , den 
draad zich weder tordeeren, dikwijls wel om 90 booggraden. 
Dit is — TOMLINSON zelf herinnert daaraan — een gelijksoortig verschijnsel met 
hetgeen vroeger door gore en barret bij enkel uitgerekte draden was waargenomen. 
In een vorigen jaargang van dit bijblad hebben wij van laatstgenoemde proefne- 
mingen verslag gegeven, 
Werd nu de den draad omgevende spiraal van 480 omwindingen met een ge- 
voeligen galvanometer verbonden en de vorige proef herhaald, terwijl de draad 
30 omwentelingen getordeerd was, dan vertoonde die galvanometer door eene plot- 
selinge afwijking, dat de magnetiseerbaarheid van het ijzer even plotseling vermin- 
derde, zoodra de bovengenoemde detorsie geschiedde. Toen men nu den draad 
zich weer afkoelen liet, vertoonde zich de boven beschreven retorsie en , eerst eenige 
seconden daarna, een plotselinge afwijking van den galvanometer in aan de eerste 
tegenovergestelde richting. Na herhaald uitgloeien en bij verschillende belasting ver- 
toonde de draad dezelfde verschijnselen; maar nu eens sterker, dan eens minder sterk. 
Gelijksoortige verschijnselen treden op bij buiging van een dikkeren draad, die, 
horizontaal, aan het eene einde was vastgeklemd en aan het andere werd belast. 
Slechts werd hierbij door de permanente buiging dat, wat men de ombuiging zou 
kunnen noemen, gemaskeerd. 
Er zijn alzoo — zegt TOMLINSON — voor het ijzer twee bepaalde kritische tempe- 
raturen : een bij lagere en de andere bij hoogere roodgloeihilte. Bij de eerste verliest 
het ijzer plotseling zijne magnetische eigenschappen (geheel? Reft) en verkrijgt ze 
weder bij het verkoelen. Bij de tweede vertoont het metaal onder spanning een ver- 
vorming, die met eene plotselinge vermeerdering der elasticiteit overeenkomt, is bet 
dan reeds vervormd, dan neemt die vervorming plotseling af. Bij verkoeling treden 
even plotseling de tegenovergestelde veranderingen op. » Ln. 
De verandering van den inhoud van een cilinder door uit- of inwendige 
drukking. — Als en R 2 de stralei. zijn van de buitenste oppervlakken van twee 
cilinders, die beiden denzelfden inwendigen straal R 0 hebben, dan wordt, volgens 
onderzoekingen van den heer amagat, de verhouding tusschen de veranderingen, 
die de volumina van beide cilinders zoowel bij eene drukking van buiten naar 
binnen als bij eene drukking van binnen naar buiten ondergaan, voorgesteld door 
de formule — R 0 ., . ^ ca ^- ^ es Sc • d e Paris- Séance du 20 févtier). 
Elliptische polarisatie van het licht door dunne metalen plaatjes. — De 
heer georges meslin heeft bij het onderzoek van het licht, door dunne plaatjes 
