WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
69 
schappen twee of meermalen zóó groot was, als de theorie scheen te vorderen. De 
onregelmatige dampdichtheden worden verklaard door splitsing van de oorspronkelijke 
molekule in een grooter aantal van eenvoudiger samenstelling; ook op het gebied 
der vloeistoffen is eene poging gedaan om aan de schijnbare onregelmatigheden het 
onregelmatige te ontnemen: slaagt deze poging, en daarop is gunstig uitzicht, dan 
brengt de uitbreiding der kennis hier eene omwenteling te weeg in sints lang als 
vaststaand beschouwde begrippen. 
Den stand van zaken vóór de invoering van het begrip der elektrolytische dissociatie 
leert men kennen uit de volgende woorden van van ’t hope ( Zeitschr . phys. Chem. 
I, 501). » Bij oplossingen komen afwijkingen in veel grooter aantal voor dan bij gassen 
en door eene gewone splitsing in molekulen van een eenvoudiger bouw laten zich 
deze afwijkingen moeielijk verklaren, waar het lichamen geldt als de meeste zouten , 
sterke zuren en sterke basen 5 van eene normale vriespuntverlaging en eene normale 
dampdrukvermindering heeft men ook eerst kunnen spreken, nadat raoült zijne be- 
palingen op organische stoffen toepaste. Eene algemeene toepassing van avogadro’s 
wet op oplossingen zou dan ook zeer gewaagd geweest zijn , wanneer arrhenius 
mij niet op de waarschijnlijkheid had gewezen , dat zouten en derg. in ionen gesplitst 
zijn. Alle stoffen, die aan de wet van avogadro voldoen, zijn niet-geleiders en zijn 
dus niet in ionen gesplitst ; de onderstelling van arrhenius geeft een middel aan 
de hand om uit het geleidingsvermogen eener oplossing te berekenen in hoeverre 
zij van de wet van avogadro afwijkt.” 
Eene uitvoerige mededeeling van arrhenius verscheen in hetzelfde tijdschrift 
(I, 630), doch daaraan ging nog vooraf (I, 576) een opstel van MAX planck, die 
tot dezelfde uitkomst kwam. Hij gaat uit van het feit, dat volgens de waarnemingen 
van raoült de molekulaire vriespuntverlaging voor oplossingen in azijnzuur ongeveer 
39 óf 19, in mierenzuur 28 of 14, in benzol 47 a 51 of 25, in nitrobenzol 68 
of 34 bedraagt; voor oplossingen in water wisselt zij daarentegen af tusschen 33 
a 50 en 17 a 20. Raoült beschouwde het kleinste der twee getallen als de normale 
molekulaire vriespuntverlaging en verklaarde het tweemaal grootere getal door het 
bestaan van dubbelmolekulen in de vloeistof. Planck stelt voor , juist de kleinste 
der twee waarden als de normale te beschouwen en verklaart, op gronden ontleend 
aan de mechanische warmte-theorie , de grootere waarden als het gevolg van het 
ontstaan van een grooter aantal molekulen door splitsing der oorspronkelijke. De 
zeer uiteenloopende waarden bij oplossingen in water wijzen er op, dat de ontleding 
hier langzamerhand gebeurt; bij oplossingen van baryumchloride en strontiumchloride 
vond raoült eene molekulaire -smeltpuntverlaging van ongeveer 50 — bijna driemaal de 
normale, hetgeen het gevolg van de ontleding dier zouten in drie molekulen zou zijn. 
Arrhenius neemt voor de verklaring van de elektrolyse met clausius aan, dat een 
gedeelte van de molekulen van een elektrolyt in ionen ontleed is, die zich onaf- 
hankelijk van elkander bewegen. Dergelijke molekulen zullen een grooteren osmolischen 
druk uitoefenen dan onontlede molekulen, daar deze druk afhankelijk is van hel 
