70 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
aantal stooten der molekulen tegen den wand van het vat binnen een bepaalden 
tijd. Was men in staat ie berekenen, welk gedeelte der molekulen ontleed was, men 
zou den osmotischen druk van te voren kunnen berekenen. Ontlede molekulen noemt 
arbhenius actieve en molekulen, wier ionen onbewegelijk verbonden zijn, in- 
actieve; activiteitscoëfficient is volgens hem de verhouding tusschen het aantal 
actieve en de som van de actieve en inactieve molekulen. Daar bij toenemenden 
graad van verdunning alle molekulen van een electrolyt actief worden, nadert de 
activiteitscoëfficient tot 1. Deze coëfficiënt wordt door hem gelijk gesteld met de 
verhouding tusschen het molekulair geleidingsvermogen eener vloeistof op een bepaald 
oogenblik tot de grenswaarde, waartoe dit molekulair geleidingsvermogen bij steeds 
toenemende verdunning der vloeistof nadert. Hierin vindt arrhenius een middel 
om met behulp van den activiteitscoëfficient te berekenen de verhouding van den 
osmotischen druk eener vloeistof, dien zij heeft, tot dien welken zij hebben zou, 
wanneer zij geheel uit niet in ionen ontlede molekulen bestond. 
Aan den anderen kant leidt hij ook uit de bepalingen van raoült omtrent de 
vriespuntverlagingen van oplossingen in water eene berekening voor de verhouding 
tusschen deze twee waarden van den osmotischen druk af. 
De tabel, waarin de getallen vereenigd zijn, bevat waarden voor niet-geleiders, 
voor basen, voor zuren en voor zouten. Uit elke groep wordt hier een voorbeeld 
overgenomen. Methylalkohol geleidt niet; de aktiviteitscoëfficient is dus 0,00; de 
verhouding tusschen de twee waarden van den osmotischen druk, op de tweede 
wijze berekend, is 0.94 en op de eerste wijze berekend 1,00; er zijn dus geen 
molekulen ontleed. Voor kaliumhydroxyde is de activiteitscoëfficient 0,93 ; de os- 
motische druk is volgens de berekeningen 1,91 en 1,93 van hetgeen hij zou zijn 
wanneer er geen molekulen ontleed waren. Activiteitscoëfficient voor zoutzuur 0,90 
en voor baryumchloride 0,77; de berekeningen geven aan, dat de osmotische druk 
van deze oplossingen 1,98 en 1,90 (voor zoutzuur) en 2,63 en 2,54' (voor oplossing 
van baryumchloride) maal zoo groot zijn als zij zouden zijn wanneer het aantal molekulen 
door splitsing in ionen niet bijna verdubbeld en bijna verdrievoudigd was. Zoo zijn 
volgens arrhenius een groot aantal tot nog toe als zeer standvastig beschouwde 
verbindingen in zeer verdunde oplossing geheel in ionen gesplitst. Het is geen 
wonder, dat deze beschouwingen door de scheikundigen met eenigen schroom wor- 
den ontvangen, al kan men niet blind zijn voor de vele hoogst belangrijke feiten, 
die zij verklaren of die er hun steun aan geven. 
»Ofschoon de opgeloste stof eenen osmotischen druk uitoefent, geheel alsof zij in 
ionen ontleed is, mag men toch deze dissociatie niet op éérte lijn stellen met de 
dissociatie van een ammoniumzout bij verhitting. Hier laten zich de ontledings- 
produkten gemakkelijk scheiden; bij de elektrolytische dissociatie zijn daarentegen 
de ionen met zulke groote hoeveelheden tegengestelde elektriciteit geladen, dat voor 
de scheiding der ionen eene groote hoeveelheid arbeidsvermogen noodig zal zijn , 
wanneer zij merkbaar worden zal..” Met dit woord van arrhenius wordt dit over- 
