74 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
f b, c en e gelijk blijven zal men bij verschil in den totalen reactietijd dit verschil 
mogen toeschnjven aan wijzigingen in den duur van d. (Wundt’s Philosophische 
Studiën . IV. 241.) d. h. 
De richting der attentie en de reactietijd. — Bij de bepaling van den zoo- 
genaamden reactietijd wordt de tijd bepaald , die verloopt tusschen het oogenblik 
waarop een zekere zintuigsprikkel plaats heeft en het oogenblik waarop het gewaar- 
worden van dien prikkel wordt kenbaar gemaakt. Dit laatste geschiedt door het 
sluiten van een stroom b.v. met een vingerbeweging. De cijfers voor dien reactietijd 
loopen bij verschillende personen en ook bij denzelfden persoon dikwijls vrij wat 
uiteen. Een merkwaardige invloed op dien tijd, die nog niet experimenteel was na- 
gegaan, is door LUDWIG lange onderzocht. 
De reagent (d. i. de persoon die reageren moet) kan op tweeërlei wijze den 
zintuigsindruk afwachten. Hij kan of al zijn attentie concentreeren op den komenden 
prikkel (b.v. het geluid van een electromagnetisch bewerkten hamerslag) of hij kan 
die bij uitsluiting richten op de te verrichten spierbeweging. Lange vond nu in het 
eerste geval (sensorische reactie) den reactietijd veel langer dan in het tweede 
(musculaire reactie). Van drie personen was die tijd 
bij A: sensorisch 0,223 sec., musculair 0,125 sec. 
bij B: » 0,224 » » 0,137 » 
bij C: » 0,230 » » 0,122 » 
Het geringe verschil tusschen de drie personen en het veel grooterc verschil 
tusschen de beide reactiewijzen is merkwaardig. Ook loonen langes labellen zeer 
geringe afwijkingen tusschen de cijfers der verschillende proeven van dezelfde categorie. 
(Wundts Philosoph. Studiën. IV. 479.) d. h. 
‘bacteriologie. 
Constantheid der eigenschappen van het virus. — Pasteur doet opmerken, 
in een brief aan duclaux, dat de werking van het virus der hondsdolheid bij her- 
haalde inentingen van konijn op konijn eerst langzamerhand constant wordt. Bij de 
133 inenting was het gemiddelde incubatie-tijdperk nog 7 dagen, bij de 178 e slechts 
6 dagen, terwijl echter op de drie gevallen van 6 nog één van 7 gevonden werd. Ook 
hogges vindt een dergelijk resultaat; zijne waarnemingen strekken zich echter niet 
over een zoo lange reeks uit. Terwijl bij een eerste inenting een incubatie-tijdperk 
van 18 dagen gevonden werd, daalde dit aanvankelijk vrij snel en was bij de 16 c 
inenting tot gemiddeld 7 verminderd, om dan tot de 77 l inenting, het einde zijner 
reeks, vrij constant te blijven. Pasteur interpreteert deze waarnemingen als een 
