24 
DE BEPALING VAN DEN OP- EN ONDERGANG DER ZON. 
zichzelve en maakt met het vlak van de loopbaan — d.i. met het 
vlak der ecliptica — een hoek van 66^°. Deze hoek en zijn comple- 
ment, nl. 23-^^, zijn zeer eenvoudig te 
construeeren. In fig. 1 is OC = 0,4OB 
genomen en dan is, ais CD evenwijdig 
met OA, L AOB -- 90^ en BDA 
een kwartcirkel is, L AOD = 23|^^, 
[_ BOD = 661'" i;. 
Het vlak van den equator der aarde 
maakt dus met dat der ecliptica een 
hoek van 23 Is in fig. 1 OB de 
helft der aardas dan is OA de door- 
snede van het vlak van teekening met 
den equator en OD die met de ecliptica, als nog verondersteld wordt dat 
ook dit vlak loodrecht is op het vlak der figuur. Is B de noordpool 
der aarde dan is op 21 Juni OD de lijn, gericht uit O naar het 
middelpunt der zon. 
Wij, aardbewoners, zijn ons niet bewust van de bewegingen der 
aarde. De wetenschap heeft ons verstand daarvan overtuigd en geen 
oogenblik twijfelen wij dan ook aan die bewegingen. In ons gewone 
leven bemerken wij evenwel niets van een draaiing der aarde om 
hare as, noch van hare reis om de zon. Wij nemen waar dat de zon 
dagelijks een boog aan den hemel beschrijft en wij hebben moeite 
om er ons in te denken dat wij zelve de beweging maken en dat 
die der zon een schijnbeweging is. Daarom stellen wij ons menig- 
maal voor, dat de zon de ecliptica doorloopt en dus dat zij, om de 
aarde als middelpunt, een eenparige cirkelvormige beweging heeft. 
Tegen deze voorstelling is weinig in te brengen als men afziet van 
het axioma der Natuurkunde: »niets geschiedt zonder oorzaakcc, docli 
wenscht men de kracjiten te beschouwen, die de oorzaken der be- 
wegingen zijn, zoo wordt die voorstelling onhoudbaar. Evenw'el wor- 
den door die voorstelling de gevolgen der onderlinge beweging van 
zon en aarde niet veranderd en eenvoudigheidshalve zullen wij dus 
de zon om de aarde laten gaan in den tijd van één jaar en met 
eenparige, cirkelvormige beweging. Wij denken nu het vlak van den 
equator der aarde verlengd. De zon zal dan op 21 Maart, als de 
Lente begint, zich bevinden in het punt waar de ecliptica het equator- 
vlak snijdt. 
1) Dit zal duidelijk zijn als men weet dat sin 231'^ = 0,40. — 
