34 
HET GEWONE VLAS 
laatste is voor den vlasverbouwer van het hoogste belang, omdat 
gelijkmatig ontwikkelde planten voor de bereiding der vezels geschikter 
zijn en daardoor meer waarde hebben. Bovendien verdient om dezelfde 
reden de onvertakte plant, dus die, welke slechts één enkele bloem 
draagt, de voorkeur. Dit alles maakt, dat de landbouwer niet gesteld 
is op al te weelderig bloeiende akkers en den bloei gaarne snel ge- 
ëindigd ziet. 
Nog een drie weken later, in de eerste helft van Juli, vertonnen 
de vlasvelden weer een geheel ander beeld. In plaats van de helder 
blauwe bloemen zijn ronde, licht geelbruin gekleurde vruchten ge- 
komen, waarin het lijnzaad opgesloten zit. De mooie groene blaadjes 
zijn grootendeels afgevallen en de stengel is geel geworden. Nu komen 
de vlastrekkers ; in lange rijen van mannen, vrouwen en kinderen 
gaan zij vooruit door de velden en trekken met hun handen het vlas 
uit den grond. Nog een dag of iets langer blijft het in schooven op 
het veld liggen, dan worden deze op klaverruiters. dat zijn kegel vor- 
mige geraamten van stokken, opgestapeld, steeds met de worteleinden 
naar buiten en van boven met een muts van stroo toegedekt, om te 
verhinderen, dat het regenwater binnen in den hoop dringt. Zoo blijven 
de vlasschelven, al naar gelang van het weer, eenige weken op het 
veld staan om te drogen en eerst dan brengt men het vlas in de schuren. 
In de daarop volgende wintermaanden wordt het vlas gerepeld, dat 
is de vruchtjes worden van de stengels gescheiden. Gewoonlijk wordt 
bet zaad als zoogenaamd slagzaad aan de olieslagerijen verkocht om er 
lijnolie uit te bereiden, terwijl van den afval lijnkoeken worden ge- 
maakt, of het zaad wordt naar Ierland vervoerd, waar het weervooi* 
den verbouw van vlas gebruikt wordt. Betrekkelijk zelden houdt de 
landbouwer zelf een gedeelte van het zaad als zaaizaad, om daaruit 
het volgende jaar weer vlas te kweeken. De reden hiervan is, dat het 
vlas in ons land niet eenige jaren achtereen uit eigen gewonnen zaad 
gekweekt kan worden zonder te ontaarden. De landbouwers zijn 
gedwongen ieder jaar of bijna ieder jaar zaad uit de Russische Oost- 
zeeprovinciën te laten komen. Gebeurt dit niet en gebruiken ze 
opeenvolgende jaren steeds weer eigen gewonnen zaad, dan verandert 
het uiterlijk van de plant; in plaats van den langen, dunnen, rechten, 
weinig of niet vertakten stengel, die de plant hare groote waarde als 
vezelplaat verleent, verkrijgt men een korteren, dikken, veelal aan de 
basis gebogen stengel, die aan den top veel sterker vertakt en voor 
de vezelbereiding totaal onbruikbaar is. Om deze reden verkiest men 
voor den verbouw het Russische zaad, het tonzaad, zoogenoemd, 
omdat het vroeger van uit de Russische havens, als Riga en Pernau, 
