EN HET VLAS MÉT OPENSPRINGENDE VRUCHTEN. 
35 
in tonnen verzonden werd, en wordt het eenjarige naproduct, het 
zoogenaamde enterzaad, revelaar of Riga's kind betrekkelijk weinig 
verbouwd en nog minder het twenterzaad, revelaars kind ofRiga’s klein- 
kind, dat is het zaad verkregen van het enter vlas. Het grootste ge- 
deelte van het zaad wordt dus niet weer uitgezaaid ; van daar, dat het 
van minder belang is, of het vlas reeds geoogst wordt voor het zaad 
volkomen rijp is, zooals dat algemeen gebeurt. Misschien is hieraan 
echter ten deele het snelle ontaarden van het gewas bij den nabouw 
toe te schrijven. 
In den Hortus te Groningen werd op hetzelfde bed reeds vier ach- 
tereenvolgende jaren vlas gekweekt, het eerste jaar uit Russisch zaad, 
en daarna achtereenvolgens entervlas, twentervlas en vlas verkregen 
uit voor de derde maal zelf gewonnen zaad, waarvoor in de practijk 
geen naam bestaat. Zelfs bij dit laatste is geen achteruitgang waar 
te nemen. Het zaad werd echter steeds volkomen rijp geoogst en 
misschien ligt hierin één van de oorzaken van dezen voor den 
landbouwer bijna ongekend langen nabouw zonder ontaarding. 
Bij de cultuur van het vlas als vezel plant is het echter van ’t 
grootste belang de planten op dat tijdstip te oogsten, waarop de vezel 
zoo goed mogelijk alle bij de verdere bewerking gewenschte eigen- 
schappen van sterkte, kleur, enz. bezit. Zooals de ondervinding heeft 
geleerd, verdient het dan de voorkeur de planten te oogsten vóór 
het zaad geheel rijp is. De stengel levert dan vezels, die geschikt zijn 
om er linnen van te bereiden. 
Hoe dit geschiedt, welke verschillende bewerkingen de stengels 
ondergaan moeten, nadat in den wdnter op de boerderijen het vlas 
gerepeld is en de stengels dan zonder vruchten weer tot schooven 
zijn samengebonden, wil ik slechts in ’t kort even meedeelen. 
In het voorjaar wordt het vlas naar België vervoerd om geroot te wor- 
den in de rivier de Leye, die daarvoor bij uitstek geschikt is en volgens 
wettelijke bepaling alleen van 15 April tot 15 October tot dit doeleinde 
gebruikt mag worden. Slechts een zeer klein gedeelte van het vlas en 
alleen de mindere soort wordt in ons land geroot, het meest in slooten. 
Tot voor kort mislukten alle pogingen om op eenigszins grootere schaal 
vlas kunstmatig te roten. Dit moet waarschijnlijk daaraan worden toege- 
schreven, dat men de processen, die bij het roten plaats grijpen, 
niet voldoende kende. Sinds de onderzoekingen van verschillende 
bacteriologen, vooral van onzen landgenoot Beyerinck, is men echter 
van de verschijnselen, die daarbij optreden, geheel op de hoogte en 
is men overtuigd, dat het vlas kunstmatig even goed en zelfs sneller 
geroot kan worden dan door de zoogenaamde natuurlijke rootmethode 
