40 
HET GEWONE VLAS 
een volkomen constante, erfelijke eigenschap, die bij alle individu’s 
zonder uitzondering optreedt, welke ook de omstandigheden mogen 
zijn, waaronder de plant gekweekt wordt. Bodem noch klimaat oefenen 
eenigen invloed op dit kenmerk uit. Sinds vele eeuwen zijn de 
vruchten van het gekweekte vlas gesloten en dit kenmerk blijft 
ook in de cultuur in ons land, bij het entervlas en in de vol- 
gende generaties bestaan, ook wanneer de plant overigens zeer veel 
veranderd is. 
We hebben in dit geval met een door mutatie ontstaan kenmerk 
te doen, waarbij, naar wij aan mogen nemen, plotseling uit de plant 
met openspringende vruchten, die met gesloten blijvende is ontstaan. 
Waar en wanneer deze mutatie plaats gevonden heeft, is echter niet 
bekend ; in elk geval moet het zeer lang geleden zijn, daar reeds 
de oude Egyptenaren het vlas met gesloten vruchten verbouwden. 
Waarschijnlijk is de mutatie in de cultuur ontstaan en bewaard 
gebleven ; want in de natuur zou de minder doelmatig ingerichte 
vorm met gesloten blijvende vruchten misschien wel spoedig door 
den stamvorm met openspringende vruchten verdrongen zijn, terwijl 
daarentegen juist de plant met de gesloten vruchten in de cultuur 
zekere voordeelen bezit en zoodoende in stand zal zijn gehouden. 
Bij deze mutatie heeft volkomen verlies van een kenmerk plaats 
gehad ; bij de oorspronkelijke plant had de vrucht het vermogen om 
open te springen en dit kenmerk is geheel verdwenen. Een zoodanig 
geval wordt door De Vries, aan wien men het inzicht in dergelijke 
verschijnselen te danken heeft, met den naam van retrogressieve 
soortvorming aangeduid, d. w. z. dat de nieuwe vorm door achter- 
uitgang is ontstaan. 
Na het voorgaande zal het duidelijk zijn, dat ‘de eigenschappen van 
den stengel en die van de vrucht in hun aard geheel verschillend 
zijn en het is begrijpelijk, dat de genoemde eigenschappen van den 
stengel, namelijk het lang, dun en onvertakt zijn onder bepaalde om- 
standigheden, zoowel met het gesloten blijven als met het openspringen 
• van de vrucht, gepaard kunnen gaan. Het eerste is het geval 
met het in ons land gekweekte vlas, maar behalve dit bestaat er 
ook een cultuurvorm, waarbij de vruchten openspringen. Dit is de 
Linum creyitans, door de Duitschers Sjpringlein oï Klanglein 
namen, die alle op het openspringen der vrucht duiden, terwijl ons 
gewoon vlas in Duitschland Schliesslein of Dreschlein heet. Linum 
crepitans nu vindt men in bijna alle werken, die over het vlas handelen, 
beschreven, steeds ongeveer in dezelfde bewoordingen, die aantonnen, 
dat ze alle dezelfde beschrijving tot basis hebben. Deze oorspronkelijke 
