SYMBIOSE. 
79 
letjes^ waarin die bacteriën leven en zich sterk vermenigvuldigen. 
Zij, de bacteriën, bezitten het vermogen om de vrije stikstof der 
lucht in gebonden stikstof om te zetten en voor de voeding der 
plant geschikt te maken. En de plant geeft aan de bacteriën een 
woonplaats, en ook voedsel, dat zij voor hare vermeerdering behoeven. 
Zoo opgevat voldoet dit tezamen-leven aan de bepaling van 
symbiose gegeven. 
Maar in 1903 zijn, voor zoover mij bekend, een tweetal onder- 
zoekers tegen deze theorie opgekomen ; vooreerst onze landgenoot 
Alex Klein, ^ en dan Hiltner. ^ Wat den eerstgenoemden aan- 
gaat moet ik, wegens de uitvoerigheid, naar het oorspronkelijke 
stuk verwijzen, en mij bepalen tot het besluit, waartoe deze geleerde 
gekomen is. »De bacteriën ondergaan, zoodra zij zich vermengd hebben 
met het celplasma, d.i. met den inhoud der cellen, veranderingen«. 
Oorspronkelijk den vorm bezittend van een korten cilinder, verkrijgen 
zij een vertakten X- en Y-vorm, en men noemt ze dan hakteroïden, 
De w'ijziging van den vorm gaat gepaard, o.a. met verlies der 
functie om zich te vermeerderen en ten slotte sterven zij in het 
celplasma, om daarna als een dood eiwitlichaam bij de ontlediging 
van het knolletje door de plant geresorbeerd te worden®. »De bac- 
teroïden zijn degenera'ie-vovmen, ontstaan door een pathologischen 
invloed, van het levend celplasma uitgaande, die op B.-radicicola in^ 
werkt®. ))Geïsoleerde bacteriën, niet in de knolletjes, maar daar 
buiten in opperhuid of schorscellen aanwezig, gaan zeer spoedig in 
bacteroïden over® (Beyerinck). »Er kan dus niet gesproken worden 
van liefde, maar van vijandschap van de plant tegenover de bacterie.® 
»En ook de plant ondervindt geen aangename behandeling van de 
bacteriën. Onmiddellijk na het binnendringen der bacteriën begint 
voor de plant een stilstand, ja zelfs een achteruitgang in ontwikke- 
ling, die enkele dagen, maar ook eenige weken kan duren ; de plant 
verkeert in ziekelijken toestand.® 
))De verhouding tusschen de B.radicicola en de Leguminosae is 
dus eigenlijk een geheel andere dan bij een symbiose thuisbehoort. 
Zoolang plant en bacil, zoolang beide leven, bestaat er niets dan 
strijd. Van een samenleving met wederzijdsch hulpbetoon kan dus 
hier zeer zeker geen sprake zijn. Eerst na den dood van de bacte- 
riën worden haar lichamen door de plant geresorbeerd, en gebruikt 
1) Geneeskundige bladen uit kliniek en laborator, 10e reeks, no. 4, 1903. 
Naturwissensch. Zeitschr. für Land- und Forstwirtsch., H. I., 1903. 
