KLEUREN TE DANKEN. 
83 
zonder bijvoeging van kobaltoxyde nu en dan paars- of blauwkleu- 
ring verkregen werden, (zelfs in ’t zelfde kristal) houden zij het er voor, 
dat de natuurlijke robijnen en saffieren uitsluitend aan chroom in 
zijn verschillende oxydatie-trappen, hunne kleur te danken hebben. 
Ondertusschen is het duidelijk, dat deze proeven alleen bewijzen, 
dat de kleuring op deze wijze mogelijk is, niet dat zij bij de natuur- 
lijke edelgesteenten werkelijk aldus tot stand komt. Er zijn dan ook 
anderen die het voor waarschijnlijk achten dat ijzer, nog anderen dat 
mangaan, of ijzer en mangaan beide, in hun verschillende oxydatie- 
trappen de kleurgevende elementen in dezen zijn. 
Nu zijn er sedert lang eenige feiten bekend, die twijfel opwekten 
of de gebruikelijke manier om de kleur van delfstoffen, wier hoofdbe- 
standdeelen kleurloos zijn (zoogenoemde allo-chromatische mineralen), 
uit bijmengsels van kleurgevende stoffen te verklaren, wel in alle 
gevallen juist zou zijn. Met name zijn het eenige proeven van P. 
Curie geweest, die daarmede in strijd schenen. Onder den invloed van 
radium-stralen zag hij kleurlooze, doorschijnende kwarts, (bergkristal) 
veranderen in rooktopaas, d.i. bruin tot zwart worden; kleurlooze 
topaas, geel; wit glas, paars, bruin of zwart; alkalische zouten geel, 
paars, blauw of groen, enz. Door de stoffen aan een hooge temperatuur 
bloot te stellen werden zij doorgaans weer ontkleurd en daarbij 
straalden zij licht uit. 
De vraag rees dus of de oude verklaringswijze wel altijd juist 
kon zijn en of de kleuring van sommige mineralen niet in verande- 
ringen in de toestanden van de in andere gevallen kleurlooze materie 
moest worden gezocht. 
Het is dit vraagstuk, dat Bordas bezighield en hem aanleiding gaf 
gekristalliseerd aluminiumoxyde aan de bestraling van zeer actief 
radiumbromiede bloot te stellen. 
Het kleurlooze edele corindon zag hij geel worden, het blauwe 
saffier groen en de roode robijn eerst paars en dan achtereenvolgens 
blauw, groen en eindelijk geel. De mineralen werden door de be- 
handeling niet zelf radioactief, ook straalden zij daarna in het donker 
geen licht uit en verhitting deed de oorspronkelijke kleuren niet 
terugkeeren. 
Als men zich herinnert, dat de in de aardkorst circuleerende wa- 
teren niet zelden zwak radioactief zijn, dan zal men het niet onmo- 
gelijk achten, dat deze van invloed kunnen zijn op de kleuring van 
sommige mineralen, ’t Is b.v. denkbaar dat door aanraking met zoo- 
danige wateren het roode robijn tot geel korund wordt en bergkristal 
tot rooktopaas. 
