DE BEZIELINGSTHEORIE. 
99 
is mij alleen te doen om aan te toonen, dat de scheppingstheorie 
noodzakelijk mee moet brengen, dat alles ))goed« is, dat alle inrich- 
tingen en eigenschappen van planten en dieren volmaakt doelmatig 
moeten zijn. Waar wij dat niet zien, ja op nuttelooze of schadelijke 
dingen stooten, is dat ook al weer een uiting van goedheid en wijs- 
heid, die er voor zorgt, dat de menschelijke rede nederig blijft en 
niet overmoedig wordt. 
))Niet wijl wij in de natuur doelmatigheid waarnemen, « redeneert 
Agassiz verder, ))maar omdat de »orde« in de natuur een samenhan- 
gend en harmonisch geheel is, houd ik het er voor dat zij met een 
doel ingericht (intended) is.« 
))De verschijnselen van het leven der dieren staan, in hun hoofd- 
lijnen, met elkander in verband, hetzij wij aannemen, dat hun rang 
wordt bepaald naar hun meer of minder samengestelden lichaams- 
bouw, in verband met hun persoonlijke ontwikkeling, dan wel met 
hun opvolging in vervlogen geologische tijdperken; hetzij wij deze 
opvolging afleiden uit hun embryologische ontwikkeling, of al deze 
verschillende betrekkingen met elkander en met de geografische 
verspreiding der dieren over de aarde. Overal dezelfde reeks I Het 
verband tusschen deze feiten is echter, zooals men zonder moeite 
zien kan, uitsluitend de vrucht van ons denken (intellectual) en sluit 
daarom ook de werkzaamheid in van Verstand (met een hoofdletter) 
als eerste oorzaak«. 
Deze doelmatigheidsleer is niet meer dan natuurlijk; want als een 
alwijze schepper alle dingen heeft gemaakt, dan moeten zij goed 
zijn; alleen het hoogste schepsel maakt daarop [een uitzondering, 
want de bron der erfzonde was toch een menschelijke uiting, een 
onvermijdelijk gevolg van zijn ingeschapen aard. 
De doelmatigheid in de levende natuur is echter ook na de al- 
gemeene erkenning der juistheid of liever van de mogelijkheid eener 
natuurlijke verklaring van de verschijnselen, die de levende natuur 
ons biedt, een dogma gebleven, of zelfs als zoodanig nieuw en naar 
veler meening op steviger grondslag gevestigd. 
Dat is het uitvloeisel der theorie van de natuurlijke teeltkeus. Dat 
er een teeltkeus plaats heeft valt natuurlijk niet te ontkennen. Mil- 
lioenen planten en dieren worden er elke seconde geboren, waarvoor 
geen plaats en geen voedsel beschikbaar zou zijn, als zij volwassen 
werden of ook maar bleven leven. Zij gaan te gronde in den ruste- 
loozen en onmeedoogenden »strijd om het bestaan«, in de mededin- 
ging met de énkelen, die beter toegerust en gewapend zijn. Voor 
hen is de schepping »niet redelijk en noodeloos wreedcc (de Genestet) 
