DE BEZIELINGSTHEORIE. 
101 
enkele heldere oogenblikken en van tijd tot tijd nog wel eens goed 
zien, er worden allerlei hulphypothesen opgesteld. Vaak weten wij 
niet wat daarbij het meest valt te bewonderen: de scherpzinnigheid 
waarvan die ))Hilfsprinzipienc( getuigen of de bevangenheid in het 
dogma, die er uit blijkt. 
Een voorbeeld 1 De beste, eerlij kste en meest logische verdediger 
van de theorie, dat de soorten zijn ontstaan door een teeltkeus uit 
kleine afwijkingen, is Plate. In zijn hoogst lezenswaardig boek : 
jDÜeber die Bedeutung des Darwinschen öelectionsprincips, enz.cc 
zijn 26 bladzijden gewijd aan : een der hoofdbezwaren tegen Dar- 
wins theorie, en wel dit, dat : »Kleine Unterschiede keine Auswal 
veranlassen können.« Nog geen vijf bladzijden bevatten feiten, waarop 
zijn betoog rust; de rest wordt ingenomen door de bespreking der 
zeven hulphypothesen, die zouden kunnen dienen om de tegenwer- 
pingen te ontzenuwen. 
Een theorie nu, die gedragen moet worden door, your Ie besoin 
de la cause uitgedachte, maar heelemaal niet op de waargenomen 
feiten steunende hulphypothesen is, dunkt mij, daardoor alleen reeds 
ten doode opgeschreven. 
Men versta mij niet verkeerd. Hypothesen zijn in de wetenschap 
onmisbaar. Zonder werkhypothesen kan geen verklarend natuur- 
onderzoek vrucht dragen. Zij mogen echter nooit doel worden, maar 
moeten altijd middel blijven. Dat middel mag ook nooit de strekking 
hebben om, bij een konflikt tusschen een theorie en de waargenomen 
feiten, gene waar te maken en te bewijzen. Een hypothese is en 
blijft een schema, een middel om bekende feiten van één punt uit 
te bezien, de vrucht van een samenstelling en vergelijking van 
feiten en niets dan feiten, die dan, bij toetsing van nieuwe gegevens 
of van gegevens, die er uit zijn afgeleid, óf voorloopig bevestigd 
wordt of valt, zoodra ook maar één enkel objectief vaststaand feit 
er mee in strijd is. 
Zoo moest het zijn; maar lang niet altijd is het zoo, ook niet in 
de wetenschap der natuur, die er toch, tegenover andere takken van 
menschelijk weten, zoo prat op gaat, dat zij bij uitstek exact is. 
Ik stel mij voor in de volgende regels daarvan een voorbeeld te 
geven, één uit vele. 
De vraag aller vragen voor denkende menschen is : wat is onze 
ziel, ons bewustzijn en wat is de grondslag van deze levensuiting. 
Bij het beantwoorden en het overwegen dezer vraag gaat men steeds 
uit van een onjuiste, althans onbewezen, zuiver aprioristische prae- 
misse. De persoonlijke overtuiging, ons innerlijk wezen, al onze 
