102 
DE BEZIELINGSTHEORIE. 
voorstellingen van ons ik, worden als bewijzen aangevoerd, maar 
men vergeet daarbij, dat al die, meestal niet gedefinieerde en goed 
omschreven dingen, de vrucht en de uitkomst zijn van een lange, 
langzame ontwikkeling. Als wij toegeven dat de naieve kinderziel en 
die van den wilde, die van het bestaan van een wereldraadsel geen flauw 
vermoeden heeft, toch den aanvang vormden en nog vormen van ons 
geestelijk inzicht, dan moet dit alleen reeds ons tot voorzichtigheid 
stemmen. Wie zal echter ontkennen, dat ook onze ethische voor- 
stellingen, onze godsdienstige denkbeelden, onze wijsgeerige opvat- 
tingen van geest en ziel zich geleidelijk hebben ontwikkeld uit een 
lageren toestand ? 
Waar nu ook de biologen, die hun kerkelijk geloof trouw zijn 
gebleven, zooals pater Wassmann e. a., er niet aan denken een der- 
gelijke ontwikkeling van de tegenwoordig bestaande planten en dieren 
te betwijfelen, moeten wij wel vragen, wat hen noopt om daarvan 
den mensch alleen uit te zonderen ? Ook aan een geleidelijke ont- 
wikkeling der levensverschijnselen, der onafscheidelijk aan de mor- 
fologische en anatomische vormen verbonden physiologische dingen, 
wordt door hen niet getornd. Waarom dan voor de werkzaamheden, 
de, als men dat liever zegt, begeleidende verschijnsels van onze 
zintuigen en ons centraal zenuwstelsel iets boven-, dat is buiten-, 
dat is onnatuurlijks aangenomen ? Daarbij komt dan de groote 
onbillijkheid van den eisch, die aan de wetenschap wordt gesteld. 
Men beweert willekeurig, immers zonder biologisch wetenschappe- 
lijk bewijs, dat de mensch een uitzondering maakt op alle levende 
wezens, dat zijn voornaamste levensuiting naast en buiten, ja boven 
alle andere physiologische verschijnsels staat en verlangt dan van de 
biologen het bewijs, dat dit niet zoo is. 
Deze manier van doen is in strijd met eiken logischen betoogtrant 
en, zooals gezegd is, in hooge mate onbillijk. De bioloog zegt terecht : 
bewijs mij eerst, dat deze uitzondering op de natuurwetten, deze 
afwijking van den regel, waarvan gij voor de rest der levende wezens 
de geldigheid volmondig toegeeft, werkelijk bestaat, dan zal ik uw 
argumenten wikken en toetsen aan de feiten en weerleggen. Met 
wie zegt: »dat is mij geopenbaard «, valt niet te redeneeren en hij 
is de eenige, die in deze kwestie konsekwent is. Van alle anderen 
komt het heele betoog neer op de vraag : hoe moet anders dit en 
dat en veel verklaard worden ? Ook de wetenschap helpt zich dan 
met een hypothese. Met verontwaardiging wordt echter de gedachte 
afgewezen, dat het bestaan eener zelfstandige ziel, van een persoonlijk 
bewustzijn, naast en buiten en boven de stof, niet meer zou zijn dan een 
