DE BEZIELINGSTHEORIE. 
108 
hypothese. Neen, het is een grondwaarheid, die als basis dient voor 
een heele levens- en wereldbeschouwing. Alle feiten spreken er tegen, 
geen enkel natuurverschijnsel laat zich er uit afleiden; dat komt 
van ons gebrekkig inzicht, van onze bekrompenheid. Ignorabimus ! 
Daartegenover staan wij dan, met al onze logika, weer machteloos 
als tegenover het openbaringsgeloof, dat niet twijfelt »ondanks alles, 
wat twijfel wekt«. 
Voor mij wijst alles, wat wij waarnemen in de natuur, op vol- 
maakte éénheid, kan alleen zorgvuldige en — indien dat mogelijk 
is I — onbevooroordeelde waarneming daarvan ons geleidelijk brengen 
tot een beantwoording van deze hoogste levensvragen. Dan zal wel 
het vragen niet ophouden. Iedere oplossing van een levensraadsel zal 
steeds, gelijk zij tot nu toe altijd heeft gedaan, een nieuw raadsel, 
grooter en dieper dan het vorige, doen op rijzen. Maar dat moet 
ons eerder tot nieuwe, grootere inspanning prikkelen dan moedeloos 
maken. Het geestelijk leven en het verstand van wie niets meer te 
vragen heeft is leeg; hij is zedelijk dood 1 
Hoe men nu ook bewustzijn moge omschrijven, als de werking 
van reflexen (Kassowitz) of als »ein Bedingungscomplexcc (Verworn),1) 
dat er éénheid is in de wijze, waarop levende lichamen antwoorden 
„De Wereld en het wezen van den mensch zijn in de werkelijk- 
heid van denzelfden aard, van één natuur. De fout, die de bron is van 
alle dwalingen, ligt in de splitsing der werkelijkheid in twee dingen, 
een denkbeeld dat wij uit den grijzen voortijd hebben overgeërfd. 
In plaats van deze naiëve voorstelling blindelings aan te nemen kan 
een wetenschappelijke ontleding slechts werken met dezelfde beginsels, 
die voor elk wetenschappelijk onderzoek geldig zijn. Haar taak kan 
geen andere zijn, dan het vaststellen van alle voorwaarden (Bedingun- 
gen), waarop gewaarwordingen, voorstellingen, gedachten, gevoel tot 
stand komen. Zijn die voorwaarden alle bekend, dan is ook het beivust- 
zijn verklaard. Het is niets anders, dan het geheel dezer voorwaarden 
(Bedingungscomplex) zelf. De woorden „gewaarwording”, „voorstelling”, 
„gedachte” en vele andere zijn immers ook slechts korte uitdrukkingen 
voor bepaalde groepen van voorwaarden, evenals de woorden „leven”, 
„warmte”, ,,electriciteit” ook zeer bepaalde groepen van werkende 
omstandigheden beteekenen. Dat wat men in de leer van het zooge- 
noemde „psychophysische parallelisme” werkelijk vast heeft gesteld, is 
eveneens het feit, dat bewustzijnsverschijnselen onder anderen afhangen 
van een bepaald physiologisch gebeuren in de hersens. Alleen deze af- 
hankelijkheid is een zuivere ervaring, niet het zoobenoemde parallelisme 
tusschen twee reeksen van processen, van lichamelijke en geestelijke 
verschijnsels”. (Uit Max Verworn, die Erforschung des Lebens). 
