DE BEZIELINGSTHEORIE. 
105 
De aanhangers dezer theorie gaan uit van het genoeg bekende 
verschijnsel, dat ook het allereenvoudigste levende wezen, het levend 
protoplasma in zijn primitiefsten vorm, gevoelig is voor prikkels en 
naar allen schijn doelmatig daarop antwoordt en dat wij daarin het 
allereerste begin van een psyche, van de ziel moeten zien. Zooals 
men weet was dit verschijnsel ook het uitgangspunt van Haeckels 
zoogen. Hylozoisme. Volgens hem is de ))ziel« onafscheidelijk ver- 
bonden met de stof. Nu zal het mijn lezers zeker met mij verwon- 
deren van , Francé te vernemen, dat Haeckel daarmee »het mate- 
rialisme heeft vernietigd « 1 
))Haeckel vatte in een helder en kort begrip alle ))handelingen« 
samen, van het lichaam der planten en der dieren, die den weg 
banen tot ontwikkeling. Dit is in zijn beginsel van het vermogen 
tot aanpassing, waarvoor de toekomst hem nog meer dank zal weten, 
dan het heden reeds doet, al erkent ook dit reeds zijn juistheid. Dit 
vermogen van levende wezens om zich aan te kunnen passen aan 
hun omgeving is evenwel volstrekt niet een mechanisch verschijnsel, 
het laat zich ook nooit met physisch-chemische wetten verklaren, 
maar het is een echte en ))eigen« wet van het leven, iets dat daar- 
van onafscheidelijk is. Waar hiermede een vreemd bestanddeel inge- 
schoven werd in het wereldmechanisrne, viel het heele gebouw in- 
een; om het verband weer te herstellen, om de tegenspraak tusschen 
de levenswetten en de andere ))wereldwetten« op te heffen deed 
Haeckel het koenste en meest afdoende, wat er te doen was, — hij 
vernietigde nu ook het materialisme 
))Hij schiep dit om in zijn Hylozoisme, in die verwonderlijke leer, 
die van de stof (Hylé) een levend wezen (zooön) maakt. Daardoor 
zou het Darwinisme toonen, dat het de kracht bezat om zich vrij 
te maken van het hem opgedrongen juk van het materialisme«. 
Het ligt misschien wel aan mijn wijsgeerige bekrompenheid, dat 
ik dit niet begrijp. Dan zou dus de samentrekbaarheid, of het ver- 
mogen om bewegingen te maken wel, de gevoeligheid, of het ver- 
mogen om te antwoorden op prikkels niet een ))physisch-chemischec( 
eigenschap zijn? Wat geeft het recht om dit onderscheid temaken?. 
De onschatbare verdienste van Haeckel zit juist daarin, dat hij dit 
eenheidsbegrip heeft uitgewerkt tot een wetenschappelijk niet te 
weerleggen, althans tot heden nog niet weerlegd beginsel en dat hij 
daarmee het materialisme heeft verheven tot den rang van een zuiver 
wetenschappelijk stelsel. De psyche is één met en inherent aan de 
materie. Wie hier onderscheid maakt is dualist en moet op nieuw 
het vitalisme invoeren, de mystieke levenskracht, een sinds lang 
