106 
DE BEZIELINGSTHEORIE. 
vermolmd begrip, zij het. dan ook in anderen, modernen, quasi weten- 
schappelijken vorm. 
Francé vervolgt: »de moed van Haeckel heeft een weg geopend, 
die naar een nooit gedacht verschiet leidde. Hij blies der zoolang 
geminachte natuurfilosofie nieuw leven in en, ten zegen van het 
onderzoek der natuur, dorst men na lange jaren in de biologie, naast 
vergrootglas en ontleedmes, ook aan de logische conclusie weer een 
plaats geven als werkmiddel. Het is voor den buitenstaander on- 
gelooflijk, maar aan wie thuis is in de geschiedenis der natuurwe- 
tenschap wel bekend, dat men een menschenleeftijd lang elke wijs- 
geerige vorming heeft veronachtzaamd. Evenals de kerk had ook de 
natuurwetenschap haar volgelingen gewaarschuwd tegen nadenken (I) 
en peinzen over haar grondslagen. Het ))mechanisme van het levencc 
had blijkbaar angst voor het kritische verstand. Daarom werd elke 
manier om over de natuur te filosofeeren in een kwaden reuk ge- 
bracht en dit moest zich wel bitter wreken®. 
De vergelijking met de kerk is onwaar. Zij moet blinde gehoorzaam- 
heid eischen en blind geloof, ook als de feiten met haar leer in strijd 
zijn. De biologie kan, tot grondslag van haar hesluiten, slechts feiten 
toestaan en erkennen. Nadenken en peinzen over deze feiten, over 
hun verschillende kanten en aspekten, over hun uitleggingen, heeft 
zij nooit verboden, maar veeleer vooigeschreven en steeds van haar 
onderzoekers geëischt. 
Waartegen zij echter waarschuwt en wat zij nu en altijd moet 
afkeuren, dat is een filosofie, die haar stellingen als feiten geeft en 
die aan de gevolgtr ekkingen uit deze stellingen gemaakt gelijke rech- 
ten toe wil kennen, als aan de uitkomsten der waarneming. Ik durf 
zells beweren, dat wij in Francé een afschrikkend voorbeeld voor 
ons hebben, dat ons duidelijk aantoont hoe gevaarlijk de door hem 
zoo hoog gepi'ezen methode is en waartoe zij ons kan brengen. 
De oorzaken der variabiliteit van planten en diei’en zijn ons nog 
niet bekend en de tijd is nog niet rijp om er beschouwingen over 
te houden. Eerst moet nog het gi'oote en ruime gebied der variabi- 
liteitsverscldjnsels, d^e vatbaar zijn voor de waarneming en voor expe- 
rimenteel onderzoek en met de grondige bewerking waarvan pas een 
aan vang is gemaakt, nauwkeurig onderzocht en bewerkt worden. 
Het beginsel van LAMAtmK wil, dat inwendige oorzaken niet slechts 
die variabiliteit mogelijk maken, maar dat zij haar ook bepalen en 
richten. Ten tweede rust het, evenals de teeltkeustheorie, op de 
veronderstelling, dat alle kenmerken en eigenschappen aanpassingen 
en daarom ook doelmatig moeten zijn. Ten derde is voor zijn wer- 
