DE BEZIELINGSTHEORIE. 
107 
king onvoorwaardelijk noodig, dat verworven kenmerken erfelijk zijn. 
Deze erfelijkheid is nu bij uitstek goed toegankelijk voor het proef- 
ondervindelijk onderzoek, maar tot heden hebben alle proeven, die 
door haar verdedigers en aanhangers zijn gedaan, niets dan negatieve 
uitkomsten opgeleverd. Het zou mij te ver voeren dit hier met feiten 
waar te maken. Het eenige argument, waarop de Lamarckisten 
gewoonlijk steunen, is, dat een verklaring der aanpassingen zonder 
deze hypothese onmogelijk is en dat zij daarvan een dwingend en 
logisch postulaat is. 
Nu meent Francé het beginsel eener ))atomenzielc( van Haeckel 
aan den eenen kant te moeten beperken, maar in een andere richting 
te moeten uitbreiden. De beperking bestaat hierin, dat een ziel 
slechts een eigenschap kan zijn van een levend wezen of van levende 
stof en op dien grond meent hij het materialisme voor goed den 
doodslag te hebben gegeven. Mij schijnt dit dualisme een zeer groote 
stap achteruit te zijn. De groote meerderheid van de natuuronder- 
zoekers meent, dat de deur, die naar het vitalisme, de leer eener 
bizondere levenskracht voert, voor goed dicht is gespijkerd. Francé’s 
theorie zet haar weer wijd open. 
Zijn uitbreiding van Haeckels voorstelling komt hierop neer, dat 
hij aan de cel van dieren en planten, dus ook aan den ))cellenstaat«, 
dat is aan het heele lichaam, een veel meer ontwikkelde »zielc( toe- 
kent. Die «lichaamszieke bewerkt niet slechts gevoeligheid voor prik- 
kels, maar zij kan zich ook voorstellingen vormen en is in staat om, 
als uitvloeisel daarvan, doelmatige handelingen te volbrengen. 
Wat Darwin van het Lamarekisme nonsens-) noemde, dat de zwakke 
wil van een dier aanleiding zou zijn tot verandering en het gebruik 
de oorzaak van de aanpassing ; dat verder «aan het denken van het 
organisme de , kracht toekomt van lichamelijke werkingen te hebben«, 
dat is juist het punt, waarvan de bezielingstheorie uitgaat. Het wordt 
niet alleen toegepast op dieren, maar ook op planten. 
Volgens Francé kunnen de zintuigen der planten «aan de cellen 
Den lezer, die er meer van wil weten raad ik aan hierover na te 
slaan: Hunt Morgan, Ontwikkeling en aanpassing, Zutphen, W. J. 
Thieme ; op bldz. 222. Daar worden Brown Séquard, Spencer, Roma- 
NES en andere verdedigers dezer theorie grondig weerlegd. 
In een brief aan Hooker, Juni 1847. 
Dat de planten cellen of organen bezitten, die bizonder gevoelig 
zijn voor bepaalde prikkels, m.a.w. zintuigen in de algemeene betee- 
kenis van het woord, wordt tegenwoordig door geen bioloog meer be- 
twijfeld. 
