108 
DE BEZIFXINGSTHEORIE. 
mededeelingen doen over de buitenwerelds. (R. Francé, das Leben 
der Pflanze, II, bladz. 361). 
))Tot zulk een eenvoudig waarnemen en mededeelen is nu iedere 
levende cel in het lichaam van planten en dieren in staat en daaruit 
putten wij Lamarckisten of biologische psychologen, hoe men ons 
noemen wil, onze overtuiging, dat elke cel op zichzelf ook een klein 
bezield wezen is, dat naar aanleiding van de behoeften, die het voelt 
en naar de mate van haar geringe oordeelskracht en haar beperkte 
mechanische inrichtingen, de middelen schept om die behoeften te 
bevredigen, maar dat, naast dit afgesloten bestaan als eenling, ook 
nog gemeenschappelijke belangen heeft met de andere cellen, die er 
mee samenwerken en er lichamelijk mee zijn verbonden. Zij uiten zich 
als gemeenschapsgevoel en door gemeenschappelijke handelingen. Zoo 
zyn ook wij zielkundig dubbele wezens en leven wij tweevoudig, 
vooreerst als cel, in de egoïste persoonlijke belangen van onze lichaams- 
cellen, (dit is wat ik lichaamsziel noem) en dan als organisme, in de 
altruïstische verbroedering van de cellen tot organen en in haar han- 
delingen (dit zou dan het algemeene begrip zijn van de zielswerking 
der menschen). De lichaamsziel is een erg beperkt en vergankelijk 
ding, dat het wel nooit zal kunnen brengen tot ingewikkelder werk- 
zaamheid, tot hoogere associaties en aandoeningen; zij treedt meer 
op bij wat in de taal der psychologen tegenwoordig reflexwerking, 
tropisme, automatisme heet. Op dat gebied werkt zij echter met een 
verwonderlijke nauwkeurigheid (Trefïsicherheit), en met een wel 
zwakke, maar zoo goed als nooit dwalende oordeelskracht. 
De lichaamsziel brengt alleen de aanpassingen voort, met haar 
duizendvoudige doelmatigheid, en ook waarschijnlijk de instinkten. 
De ))hersenzielc( staat wel is waar boven haar, maar kan er toch 
slechts in geringe mate invloed op uitoefenen. Bij de planten en bij 
de lagere dieren ben ik (voorloopig) alleen zeker van het bestaan 
eener lichaamsziel en daarvoor sta ik op het oogenblik in.« 
»De teeltkeus, in den zin van Darwin-Haeckel, heeft weliswaar 
somtijds een uitzevende werking, maar nooit scheppende kracht. Zij 
brengt nooit aanpassingen voort en kan evenmin de oorzaak der aan- 
passingen zijn.« 
Dit geef ik on voorwaardelijk toe, maar nu gaat FRA^’CÉ voort: 
»De aanpassingen ontstaan veeleer door zelfstandige, eigen werkzaam- 
heden (activiteit) en niet passief. De werkzaamheden van het orga- 
nisme regelen zich naar op een doel gerichte beginselen (zijn zweck- 
strebend), want tengevolge van gewaarwordingen, die door prikkels 
ontstaan, handelt het zdö, dat het te werk gaat naar een keus uit 
