DE BEZIELINGSTHEORIE. 
111 
Weissman. Deze ontsnappen ook aan de waarnemingen en daarom 
kunnen wij lien wel toelaten als onderwerp van een beschouwing, 
maar niet als de grondslag eener verklaring van het biologisch ge- 
beuren. Op zulke zei ver hypothetische grondslagen mag nooit een 
))leer van het leven® worden gebouwd, als deze ten minste weten- 
schappelijk en niet alleen maar wijsgeerig wil zijn. 
Ik heb den welsprekendsten woordvoerder dezer wonderlijke en 
gewaagde leer zooveel mogelijk zelf laten spreken, ten eerste om mijn 
lezers de zekerheid te geven, dat ik haar nauwkeuilg en onpartijdig 
weergaf. Men zou anders licht kunnen denken, dat ik hèt er wat dik 
opgelegd en overdreven heb. Dan wordt ten tweede daardoor een 
wederlegging en een uitvoerige kritiek overbodig. Zij spreekt haar 
eigen oordeel uit door haar buitensporigheid en men zal mij gelijk 
geven, als ik haar hier nogmaals op de kaak stel als een waarschu- 
wend en afschrikwekkend voorbeeld van een speculatief, zoogenaamd 
wijsgeerig onderzoek der natuur. 
Nu zou men zich zeer vergissen, als men dacht dat Fkancé alleen 
staat. In zijn vele werken, hij beschikt over een zeer vruchtbaar brein 
en een buitengewoon vlijtige pen, dekt hij zich, zooals dat gewoonte 
is, met vele uitspraken van andere schrijvers. Daaronder zijn er, die 
daarover zeer veibaasd zullen zijn, maar van anderen kan hij met 
het volste recht beweren, dat zij het in den grond met hem 
eens zijn. 
De bekende Italiaansche bioloog F. Delpino zegt o.a. dat alle 
aanpassingen van de planten afhangen van haar ))geestelijke vermo- 
gens® en dat men dus niet het recht heeft om aan het plantaardig 
organisme, wil en voorstellingsvermogen te ontzeggen.® »De aanpas- 
singen zijn, in tegenstelling met de opvatting van Darwin, in het 
leven geroepen door den wil en door verstand ; deze twee geestelijke 
eigenschappen zijn hoofdzakeiijk eigen aan het plasma der levende 
wezens.® 
Een landsman van Delpino, Tito Vignoli, zegt woordelijk: »Alle 
organen worden vervormd door hun werkzaamheid, die als prikkel 
werkt. Die prikkels en de dwang, waarondei- het orgaan en zijn 
verrichting staan, gaan niet alleen uit van de verschillende kringen 
(uitwendige omstandigheden), waarin de dieren leven, of van andere 
toevallige omstandigheden, maar even vaak van hun eigen psychische 
werkzaamheid. Zij kiezen namelijk en onderkennen wat hun nuttig 
is en ontvluchten of mijden, wat hen schaadt. Kruidje roer me niet 
en bloemen worden dan aangehaald als bewijzen, dat dit eveneens 
gelden moet voor planten. 
