112 
DK BRZIELINGSTIIEORIE. 
E. Hering (in: Ueber das Gedachtniss, als eine allgemeine Funk- 
tion der organischen Materie, 1870) betoogt, dat de grondeigenschap 
van het leven in de eerste plaats een zielkundige is, namelijk geheugen. 
Zonder dat is, volgens hem, een oplossing van de raadsels der erfelijk- 
heid eenvoudig ondenkbaar. 
Bij Hermann Muller lezen wij: i>Wij zijn wel genoodzaakt om, 
in plaats van zuiver physische invloeden, veeleer de daardoor opge- 
wekte gewaarwordings-, wils- en voorstellingswerkingen, der indivi- 
duen van de eerste orde, of met andere woorden, de reacties der cel- 
zielen, als die'psten grondslag van de afstammingsleer en van alle bio- 
logische verklaringen aan te nemen. « 
Bunge, Nügelt, Pfeffkr, Goebel, Entz en vooral Pau en Haec- 
KEL worden herhaaldelijk geciteerd, om te laten zien, dat de schrij- 
ver niet alleen staat in zijn voorstellingen en beschouwingen. 
Hoe Haeckel over een celziel en plantenziel denkt mag ik als 
bekend veronderstellen. 
Hoe nu te verklaren, hoor ik vragen, dat de boven geschetste 
theorie, als zij zoo verwerpelijk is, aanhangers en verkondigers heeft 
in zoovele coryfeën der biologische wetenschap, in mannen wier naam 
terecht beroemd is op het gebied der exacte waarneming? 
Ik meen dit zoo te kunnen verklaren. Het is iets andersom door 
moeielijke onderzoekingen van schijnbaar onbeduidende dingen niet 
meer te kunnen worden dan een wegbereider voor anderen, dan om 
op te treden als profeet, die in een veel omvattend oordeel, alles 
verklaart. Het laatste is veel verleidelijker en dit doet velen zwich- 
ten. Een ))dat weet ik nietcc wil hun niet uit de pen en toch is dat 
het begin van alle ware weten. »He hoogste wijsheid is onwetend- 
heid te bekennen, daar waar zeker weten ophoudt« (Brooks). »De 
wetenschap waarschuwt ons,c( zegt Huxley, „dat een bewering, die 
dat wat wij zeker weten voorbij streeft (outstrips evidence) niet alleen 
een dwaling is, maar ook misdadig.cc 
Dan werkt een, door eeuwen lange oefening haast onuitroeibaar 
kenmerk van den ontwikkelden denker, en wel meer bepaald van 
den Duitschen denker, en wel de neiging tot filosofeeren en tbeoretisee- 
ren. Waar wij goed op weg zijn om deze ))buitenissige(( methode bij 
het onderzoek der natuur te overwinnen, komt men er toch, vooral 
bij onze oostelijke naburen, in sterke tegenstelling met de Angelsak- 
sers, telkens weer op terug. Het doet mij altijd denken aan het 
versje op een windwijzer van meester Pennewip’s leerling, waar diepe 
wijsheid in schuilt: 
