NICOLAAS WITSEN ALS MAECENAS. 
129 
geheimschrijver was der stad Amsterdam — evenals zijn broeder Nr- 
coLAASeen groot verzamelaar (hij bezat o.a, een fraai penningkabinet), — 
en ten slotte den zeer begaafden doch jong gestorven Jonas W., den 
jongste zoon, die in Zweedschen dienst ging. Onze Witsen, Nicolaar 
C oi^NELisz, de derde van het vijftal, werd te Amsterdam geboren op 
8 Mei 1641. Zijne jonkheid was de onbezorgde jeugd van een rijk 
patriciërs-kind. Toen Nicolaas 15 jaar was, mocht hij reeds zijn 
vader vergezellen op eene reis naar Engeland, bij gelegenheid dat 
aan dezen als gedeputeerde ter admii aliteit eene gewichtige zending werd 
opgedragen naar Cromw^ell. Nicolaas was destijds nog leerling der 
Latijnsche school achter de Nieuwe Kerk te Amsterdam; later be- 
zocht hij het Athenaeum Illustre zijner vaderstad, en vervolgens 
ook de vermaarde Leidsche Hoogeschool, alwaar hij op 8 Juli 1664 
tot doctor der rechtsgeleerdheid bevorderd is op een proefschrift ge- 
titeld : de senatusconsulto Macedoniano. Reeds in de keuze van dat 
onderwerp bemerkt men dat hij door zijne omgeving, door zijns va- 
ders voorbeeld, werd gebracht tot de ))staatskunst«. Vermoedelijk 
echter waren in die jaren de studie van corpus juris en pandecten 
niet zijne lievelingsbezigheden, want..... de jongeling maakte ge- 
dichten, en zocht voorts verpoozing in d’edele kunst van etsen 
en graveeren, waarin hij reeds vroeg een ongewoon meesterschap 
bereikte. Voorts was hij in wis- en sterrenkunde zóó bedreven, dat 
hij reeds als student twee openbare redevoeringen hield over de zon 
en over de kometen; de laatste waarschijnlijk bij gelegenheid der 
komeet van April 1664. Dat deze veelzijdigheid van den jongen 
Witsen niet was een ondeugdelijk geliefhebber, maar wel een groote 
natuurlijke begaafdheid, zelfs genialiteit, blijkt hieruit, dat óók zijn 
roem als kunstenaar den tijd heeft kunnen trotseeren. In een Duitsch 
handboek der kunstgeschiedenis: Nagf.l’s Künstler lexicon (1851) is 
zijn naam vereeuwigd door de volgende curieuze aanteekening: 
))Nicolaas Witsen, Zeichner und Kupferstecher. Ist nach seinen 
Lebensverhaltnissen unbekannt(I) Er blühte um 1659^ in Amster- 
dam. Seine Radirungen sind sehr schön und selten.^ Die opmerking 
moge wat de kunst-waardeering betreft juist zijn, zij is niet vervuld 
van geschiedkennis, en doet in dat opzicht zelfs eenigszins denken 
aan hetgeen in een bekend Duitsch werk over tuinbouw ^ te lezen is. 
1) N. W. W8S toen 18 jaar oud. 
2) Rümpler’s 111. Gartenbau-Lexikon (1902), blz. 372: das Vondel- 
park bei Amsterdam verdankt sein Dasein dem Gemeinsinne des Am- 
sterdammer Bürgers van Vondel. 
