NICOLAAS WITSEN ALS MAECENAS. 
i:3i 
Wttsen andermaal ei* op uit, naar de Fransche hoofdstad. Blijkbaar 
niet door geldzorgen gedrukt, voelde hij voorloopig meer lust om vreemde 
landen en volken te zien, dan zich te begeven in de praktijk der 
rechten, of eene landsbetrekking te aanvaarden. Uit zijn verblijf te 
Parijs is ons eene bijzonderheid bekend geworden, die een gunstig 
licht werpt op Wttsen’s karakter. Hij leerde er nl. een jeugdig Her- 
vormd theoloog kennen, Godeeroy de Clekmont, sloot vriendschap 
met hem en bleef een tijd lang in briefwisseling. Vele jaren later 
was hij de machtige burgemeester van Amsterdam, en toen gebeurde 
het dat zijn oude vriend, sinds lang uit het oog verloren, met de 
Hugenoten herwaarts gevlucht kwam en hierin armoede ronddwaalde. 
Witsen vernam het, en haastte zich De Clermont te hulp te komen ; 
door zijne voorspraak kreeg deze een beroep tot Waalsch predikant 
te Amsterdam. Zeker, zijn eigen zinspreuk (volhardt), past op 
Witsen’s leven zoowel als het Condide et cordaie (oprecht en kloek- 
moedig), dat de zinspreuk van zijn geslacht is. 
Van Parijs verder reizende, bezocht Nicolaas Witsen ook de 
eeuwige stad, Rome, dan Lyon, Milaan, Genua, Florence, en reisde terug 
over land tot Livorno, toen over zee weder naar Genua; in de haven 
van Bpezia bestudeerde hij allerlei zaken van scheepvaart. Het 
was te Pisa, dat hij in kennis kwam met den jongen Cosimo III 
DE Medici, later groothertog van Toscane. Niet lang geleden had deze 
ons land bezocht, en gaarne wilde hij nu met den Amsterdamschen 
burgemeesterszoon, van gelijken leeftijd als hij, keuvelen over het 
Venetië van ’t Noorden. Hij heeft Witsen vermoedelijk ook 't kostelijk 
kabinet van naturaliën getoond, dat door zijn beroemden grootvader 
Cosimo I was aangelegd, en dat samengebracht was uit alle vreemde 
landen. Allicht moet toen ook de naam genoemd zijn van een natuur- 
onderzoeker, wiens roem zich destijds over de wereld begon te ver- 
breiden, nl. George E verhard Rumphius. Later voerden Cosimo en 
Witsen briefwisseling; er is reden daarin de aanleiding te zoeken, 
dat Rumphius, zooals hij schrijft: op het aanhouden van eenige 
vrienden in ’t vaderland, in 1682 aan Cosimo zond een schat van de 
allerfraaiste schelpen, door hem op Ambon verzameld. 
Na de Fransch-Italiaansche reis schijnt N. W. ook eenigen tijd (in 
1668) te Oxford gestudeerd te hebben ; zijne latere briefwisseling met 
verschillende Engelsche geleerden was vermoedelijk door persoonlijke 
kennismaking ingeleid. 
In Amsterdam teruggekeerd, ging nu Witsen allengs het openbaar 
leven intreden. Hij genoot daarbij den steun van G. Valckenier, 
oud-burgemeester en lid van den Amsterdamschen Raad. Nicolaas’ 
