132 
NICOLAAS WITSEN ALS MAECENAS. 
vader toch overleed in 1669, en waar diens voorspraak hem ont- 
viel, behoefde hij zeer de protectie van den invloedrijken Valckenier, 
die er blijkbaar vermaak in vond den levendigen jongen Witsen te 
laten vertellen van ’t geen hij op zijne reizen had gezien en ervaren. 
Aan dezen beschermer dankte Nicolaas de benoeming tot zijn eerste 
ambt, nl. dat van kerkmeester der Zuiderkerk ; twee jaren later (in 
1670) viel op hem de keuze tot lid van den Raad. 
In 1671 zag van zijne hand het licht een boek getiteld : »Aeloiide 
en Hedendaegsche Scheepsbouw en Bestiercc. Hij teekende daar 
een aantal platen voor, gelijk hij later ook vele platen en kaarten 
voor zijn werk over Tartafije zelf vervaardigd heeft. Het boek moet 
voor dien tijd bijzonder knap geweest zijn, en het wordt nog geroemd als 
zijnde de eerste poging om den scheepsbouw tot een vak van wetenschap 
te verheffen. i Niet alleen heeft de schrijver met grondige eruditie 
de wijsheid over het scheepstim meren opgehaald bij Grieken en Ro- 
meinen. maar hij had blijkbaar öök^ goed uit zijn oogen gezien als 
Amsterdamsche jongen, getuige bijv. het hoofdstuk in zijn boek »o ver- 
bet verschil van bouwen tusschen uitheemschen en onzen landaai-dc(, 
de i’ake uiteenzetting »van hedendaagsche scheepsplichten«r, en niet 
minder ook zijn toegift »een i’eeks verklaarde zeemans-spreek woorden 
en benamingen«. 
Witsen’s boek maakte dan ook grooten opgang. »Dit werk«, zoo wordt 
door een tijdgenoot getuigd, houdt elk deskundige, door den rijkdom 
van zaken en de nauwkeurigheid van bewerking beide, als opge- 
togen. Het is een der eerste Nederlandsche boeken geweest, die in 
het Russisch vertaald werden : niemand minder dan Peter de 
Groote heeft met ijver in Witsen’s Scheepsbouw gestudeei’d, en, 
zooals wij straks zullen zien, later de gelegenheid niet verzuimd om 
met den schi-ijver persoonlijk kennis te maken. 
Het pleit wel zeer voor N. W., dat hij, zooals ook uit zijne )>Scheeps- 
bouw(( blijkt, van jongs af zulk een ti-ouw beoefenaar der wetenschap is 
geweest. En te meer, omdat Witsen in moeilijke tijden leefde en 
hij steeds volop werk had. Als magistraatspersoon heeft hij zijn weg 
gemaakt door zijn verstandig optreden in den beroeringstijd van 
N. W. deelt in de voorrede mede, dat hij het werk over scheepsbouw 
niet had durven ondernemen zonder de daarvoor aanwezige grondslagen 
en teekeningen, door wijlen zijn vader ontworpen. Veel nut had hij 
bij de bewerking van de uitgebreide boekerij van Isaac Vossius. Zie 
verder over dit geschrift het 2de deel dezer levensschets. 
