NICOLAAS WITSEN ALS MAECENAS. 
137 
Het staat vast dat Czaar Peter na de terugkomst in zijn rijk nog 
herhaaldolijk boden naar Amsterdam heeft gezonden*, die Witsen 
uit ’s Keizers naam raad moesten vragen: wel een bewijs van zijn 
groot vertrouwen in diens wijsheid 
In 1703 maakte de toen reeds 62-jarige als gedeputeerde te velde 
den vermoeienden veldtocht mede van den Spaanscben successieoorlog 
in Vlaanderen, die onder het opperbevel van den hertog van Marl- 
borough plaats had, en waarin Coeiioorn een der legeraanvoerders 
was. De tocht was rijk aan verdrietelijkheden, niet het minst omdat 
er zooveel getwist werd. »Noch slapeloosheid, noch gansche dagen te 
paard hangen, noch angst voor den vijand of schrik voor geschut- 
kogelscc, zoo schreef Witsen uit St. Truien aan zijn ouden vriend 
Cuperus, ))noch onordelijk spijzen, dat alles in een kiijgsleger voor- 
komt, hindert mij. Maai- om rond te spreken, de verscheidenheid der 
gevoelens onzer generaals hindert mij niet alleen, maar bedroeft mijne 
ziel.... God beter ’t, de jalousie en het kwaad verstand heerscht 
hier zeer, en men heeft niet gedacht op ’t oude spreekwoord : ver- 
zint eer gij begint.... Het gelijkt de toren van Babel in confusie 
en verscheidenheid van sentirnentencc. ^ 
Dat al die zorgen den bejaarden man moesten verdrieten, laat zich 
begrijpen. In 1705 was hij voor het laatst regeerend burgemeester, 
in 1706 voor het laatst vertegenwoordiger zijner stad te ’s-Gravenhage. 
Na nederlegging der genoemde functie’s, behield N. W. nog het 
gewichtige ambt van bewindhebber der Oost- Indische Compagnie; 
ook is hij tot zijn dood thesaui ier-ordinaris der stad Amsterdam ge- 
weest. Tot op hoogen leeftijd bleef hij zoo flink en sterk, dat hij 
telkens weer nieuw werk zochl, en hij voor ambt of voor liefhebberij 
er nog als een jong man op uit kon gaan. Wij weten dit o.a. door 
1) Ook vóór Czaar Peter’s reis herwaarts, was zulks eenige malen ge- 
schied, om W.’s advies te vragen in zaken van scheepsbouw. In 1694 
had de Czaar hem zijn met diamanten omzet portret als geschenk doen 
toekomen. 
2) In een tweetal werken van Mr. Jac. Scheltema (fl885), getiteld 
»Peter de Groote in Nederlands en »Rusland en de Nederlanden« zijn 
destijds bijzonderheden over Witsen’s relatie tot den Czaar het eerst 
in druk medegedeeld. Een deel der brieven van W. is later uitgegeven 
door Dr. P. Scheltema (f 1885) in Aemstel’s Oudheid IV, 83. 
3) Het opstel: »Eene bladzijde in het leven van Mr. Nicolaas Witsen« 
door Mr. C. A. Chais vak Buren (in Ber. Hist. Gen. Utrecht, 1862) 
behandelt zijne werkzaamheid als staatsman in dezen tijd (1703). 
