NICOLAAS WITSEN ALS MAECENAS. 
145 
muskusdier (II, 789), van rhabarber (II, 79), van china-wortel (d.i. 
Smilax) (I, 4‘2) en vooral ook van ginseng- wortel (d.i. Panax) (I, 45, 
117), een beroemde Chineesche medicijn, die Witsen door Amster- 
damsche medici aan ’t ziekbed liet beproeven. Niet te vergeefs zoekt 
men in zijn boek de vermelding der naphtha-bronnen van Bakoe 
(II, 703), der asphalt-lagen van de Kaspische Zee (II, 616) enz. 
Witsen brieft niet alleen over wat anderen hem melden, maar hij 
wekt telkens tot nader onderzoek op en neemt daaraan zelf deel, 
gelijk hij de vraagbaak was voor elk die iets over Azië te vragen 
had, of door zijne invloedrijke tusschenkomst uit Indië iets wenschte 
te vernemen. ^ 
In 1694 stuurt de Czaar hem ))in een onbereid bokkevlies(( 100 
pond lood- en zilvererts uit de mijnen van Nertsinskoi aan de Wolga ; 
dit ten vure gebracht haalt men er hier uit 70 pond lood en 3 lood 
zilver. Een deel van het erts stuurt N. W. naar A. v. Leeuwenhoek 
te Delft, die het aan een nauwkeurig microchemisch onderzoek onder- 
werpt. Men vindt de missiven van A. v. L. aan N. W. in no. 99 — 
101 der gedrukte briefwisseling van eerstgenoemde. In no. 99 ( 8 Mrt. 
1696) schrijft de Delftsche natuuronderzoeker aangaande zijne proeven 
over de insecten in foelie en muskaat; in een volgenden brief (6 Juli 
1696) over mineraal-chemie in ’t algemeen en over de analyse van 
deze Russische ertsen in ’t bijzonder, alsmede over goud- en zilver- 
erts van Sumatra; hij besluit met eenige opmerkingen over hetlak- 
insect en over de wijze van »steken(( door mieren en schorpioenen ; 
no. 101 (10 Juli 1696) bevat de bekende proef van A. v. L. met een 
glazen bol, om de aardbeweging aanschouwelijk te maken. In zijn 
brief no. 99 slaakt ook A. v. L. de oude en nog altijd toepasselijke 
klacht, dat de meeste Europeanen m Indië toch eigenlijk /ndië 
OW leven : »Wij zouden wel wat moois uit Indië bekomen, waren 
daar menschen die curieus waren om de verborgenheden te ontdekken, 
1) Geleerden, dienaar »Indisch materiaal« zoeken, storten bij voorkeur 
hun hart aan hèm uit. »Ik bedroef mij, dat men, bijna den ganschen 
aerdkloot bevarende, en occasie hebbende van alle schriften na te speu- 
ren, nogh seggen moet, dat ter iets is, waervan met geen sekerheijt kan 
seggen, waar dat schrift gebmiKt wordt.... Van Borneo heeft men niets, 
alsdat men op de zeekusten Maleijtsch spreekt of Portugees, dogh wat 
voor schrift binnenslands gebruijkt wordt, wie weet dat?«: Brief van A, 
Beland aan Witsen, 1714, om tot meer Indische taalstudie aan te spo- 
ren. Deze Hadrianus Belandus, hoogleeraar te Utrecht, was een be- 
kwaam oriëntalist. Een door hem omiStreeks 1700 uitgegeven nieuwe 
kaart van Perzië is aan N. W. opgedragen. 
