146 
NICOLAAS WITSEN ALS MAECF.NAS. 
maar ’t is te beklagen dat in een land zoo veel te zien is. en zoo 
veel mensclien daar van daan komen die ons zoo weinig weten te 
vertellen hetgeen een nauwkeurig rnensch behoort te weten«. 
In 1695 worden N. W. andermaal Russische ertsen gezonden om 
deze te Amsterdam te doen uitsmelten en door den stads-essayeur te 
laten toetsen; later ook koperertsen van de Siberische grens, nabij 
Kasan (I, 83), en markasiet van Nova Zembla. 
Hij ontvangt het verhaal van J. Andriesz.’ vlucht door China en 
Turkestan naar Perzië (I, 467), lokt een rapport uit van den grooten 
Rumphius (zie de noot hierachter op blz . 148) over de kust van 
Nieuw-Guinea (I, 165), een verslag van M. van den Broek over 
Korea en de mogelijkheid van Nederlandschen handel aldaar, kortom 
ziet kans in ’t kader van zijn Tartaarsch werk berichten uit alle 
deelen der wereld te brengen, uit Kaapland en Natal (II, 648), uit 
Madagascar en Mayotte, uit Groenland (I, 93) en straat Davis, uit 
Suriname (I, 171), uit N. -Zeeland (I, 173) enz. Daarbij vergeet hij 
’t naastbij liggende met. De barnsteen, die op ’t eiland Drk aan - 
spoelt, ’ gedenkt hij te gelegener plaatse evenzeer als de elands- 
beenderen opgegraven " nabij den Bosch (H, 751) en de zeeschelpen 
uit den St. Pietersberg bij ^Paastricht (II, 744). Ook in zijne brieven 
heeft hij ’t trouwens vaak over den vaderlandschen bodem ; hij doet 
onderzoek naar de verzonken stad Grebbe benoorden ^Vieringen ; 
naar ’t gehucht Kinnen op Terschelling, dat eenmaal een stad op 
’t Friesche vasteland is geweest; naar ’t verdwenen »Ketelduinc( bij 
Callandsoog; en vertelt van het ontbreken van ratten en mollen op 
Texel, en ’t langzaam verdwijnen der steur uit de Zuiderzee. Lief- 
hebberij voor ’t naspeuren van dergelijke zaken mocht men trouwens 
verwachten bij iemand als Witsen, die er nog als oud man ver- 
maak in vond, dagen en weken lang in een schuit te dobberen — 
te »rijden(( noemt hij ’t niet onaardig, — op de Zuiderzee, ten einde 
peilingen te doen en deze in kaart te brengen, of wel om ’s lands 
zaken te gaan behartigen op ’t afgelegen Urk ^ en Emmeloord (N. 
Schokland). 
1) Zooveel barnsteen werd er in N.W.’s tijd op Urk gevonden, dat 
de kinderen in de donkere winteravonden met brandend barnsteen licht- 
jes maakten in de dorpsstraat. In sommige stukken van dit barnsteen 
merkt N.W. op de »onreinigheden van bladertjes als anderszins«. 
2) In een zijner brieven vermeldde hij ook dat opgegraven beenderen 
bewaard werden op het raadhuis te Workum. (Nu nog?) 
3) Urk mocht wel een gedenkteeken voor N.W. hebben: hij toch 
was het die in 1710 een bedrag van fl 600.000 wist bijeen te krijgen om 
