NTCOLAAS WITSEN ALS MAECENAS. 
147 
Van Witsen’s bnitenlandsche briefwisseling, voornamelijk met 
Rusland, is veel verloren gegaan, of wel, zij ligt daar nog ongebruikt 
in de ar(?hieven. Daarentegen zijn ons in druk overgeleverd alle 
wetenschappelijke berichten die hij naar Engeland zond. 
De Royal Society te Londen n.1. achtte zich gelukkig, indien zij 
in hare Philosophical Transactions kon opnemen een brief var» Dur- 
gornastei' Witsen F. R. S., over nieuwe ontdekkingen in Siberië, 
of indien hij, niet kunnende zwijgen van zijne liefhebberijen, haar 
uitvoerig schreef over Indische schelpen, over nieuwe naturaliën 
van Australië of wel, nog onder den indruk der berichten hem aange- 
bracht door uit den Grooten Oost thuisgevaren schepelingen, lang 
uitweidde over de geweldige uitbarsting der Goenoeng Api op Banda, 
•20 November 4694. 
Bijzonder belangrijk is zijn brief van 3 October 1698, betreffende 
Australië (Nova Hollandia). Hij schrijft daarin over planten en dieren, 
en geeft aan zijn Engelsche vrienden de nieuwste berichten dier 
nieuwe wereld. Zoo schetst hij de Eucalyptus-vegetatie en noemt de 
vluchtige olie — nu een belangrijk handelsartikel — die men uit 
dezen boom (of uit sandel?) kan stoken: ))There was found many 
well-smelling trees, and out of their wood is to be drawn smeding 
as a rosé, but for the rest they are small and rniserable trees. « 
In dienzelfden brief wordt gewaagd van de ontdekking der zwarte 
zwanen. Cygnus insignis, de zwarte zwaan van Australië, heeft in 
bijzondere mate de belangstelling der natuurliefhebbers gewekt. Men 
vereenigde steeds met het begrip zwanedons dat van smettelooze 
blankheid, en de eerste geruchten betreffende zulk een rara avis 
als een zwarte zwaan werden dan ook niet geloofd, totdat de vogel zelve 
levend zich aan de wereld kwam vertoonen om te bewijzen dat de natuur 
in die verre gewesten zéér afwijkende is, en de geleerden noodig hadden 
op dit punt hun historia natu)*alis te herzien. Op 6 Jan. 1697 n.1. zag de 
Nederlandsche zeevaarder Willkvi df, Vlaming, toen in Zuidland 
reizende, die zwarte zwanen zwemmen aan den mond der rivier in 
West Australië, door hem de »Z wanen rivier« gedoopt en nog zoo 
heetende (Swan river); twee van deze zwanen werden levend naar 
Batavia overgebracht. ^ Van dat alles kreeg Witsen natuurlijk het 
’t eiland door eene nieuwe zeewering: te behouden, en hij hielp krachtig 
mede er de rampen, toen door een geweldigen storm aangebracht, te 
herstellen . 
1) De vondst is beschreven en afgebeeld in Valentijn’s O. en N. 
Oost-Indië, Deel III ii, blz. 68—71. 
