NICOLAAS WITSEN AI S MAECENAS. 
153 
Dit is het, wat ik aangaande Burgemeester Nico laas Wiïsen had 
mede te deelen; vooral wenschte ik te wijzen op zijne te weinig be- 
kende werkzaamheid in ’t belang der natuurwetenschap. Geve deze 
schets aanleiding tot nadere studie zijner boeken en brieven 1 Men 
zal het zich niet beklngen. Want zelfs al moge deze Maecenas- 
fiouur der 17^® eeuw nu eenigszins door den tijd geïdealiseerd zijn, 
degelijk blijkt Witsen’s arbeid in hooge mate, en hij staat toch 
niet zóó verre van ons, of wij kunnen dezen voortreffelijken land- 
genoot nog ten volle begrijpen en met belangstelling volgen in zijne 
edele zucht naar kennis, in zijne liefde tot natuurondei'zoek. 
De Maecenatum caritas van Nicolaas Witsen moge slechts voor 
enkele gunstelingen der fortuin navolgbaar zijn, niet het geld alleen 
heeft zijn leven zoo bijzonder schoon en rijk gemaakt, maar het is 
datgene geweest, wat naar des dichters woord »noch goud, noch 
zilver kan betalencc. 
schrift vermeld. Zij zijn voorzien van de inlandsche namen. Later, in 
1758, heeft de bekende Amsterdamsche hoogleeraar J. Bukman er de 
toen geldende latijnsche benamingen bijgeschreven, met verwijzingen naar 
de werken van Linnaeus, Rumphius en van Eheede. 
Het is niet de eerste maal, dat deze merkwaardige plaatverzameling 
in het Album der Natuur genoemd wordt: in den jaargang 1880, blz, 31, 
deelde D. Lubach er hier reeds een en ander over mede; zie ook Archi- 
ves du Musée Teyler I (1867), p. 140. 
In den Catalogus van Teyler’s Bibliotheek, Dl. I door Dr. C. Ekama, 
leest men bij de vermelding van dit werk op blz. 440 de volgende on- 
geloofelijk slordige toelichting: Nicolaas Witsen, Plantae Javanicae, 
etc. L’auteur avait été consul de la ville d’ Amsterdam, et tenait plus tard 
sou domicile a Batavia^ ou il fit dessiner plusieurs plantes d’après nature. 
Meerendeels zijn de platen zeer goed gelijkend ; twijfel blijft er alleen bij 
die, welke niet-bloeiend werden afgebeeld. Zij dragen niet den naam 
van den vervaardiger; blijkbaar zijn zij van meerdere kunstenaars afkom- 
stig; sommige planten zijn zelfs tweemaal afgebeeld. 
Interessant zijn de volksnamen (rnaleisch, balineesch ; ook portugeesch) 
die op elke plaat vermeld staan, en die helpen kunnen de deter- 
minatie te vergemakkelijken. Immers die namen zijn onveranderlijk 
en betrouwbaar, terwijl de botanische namen vaak verouderd zijnen... 
onjuist. Zelden zag ik het goed recht van inlandsche plantennamen 
zoo zonneklaar bewezen als bij ’t onderzoek dezer collectie-WixsEN. 
