HANDEXEMPLAAR ZIJNER ))PR1NCIPIA(( . 
161 
den, welke, zooals hij zeide, eene door Huijgens bijeenverzamelde 
lijst van dwalingen van Newton bevatte. Bernoulli schreef dit aan 
Leibniz [IX, 321, 322, noten], den meest oprechten vereerder van 
Huijgens. 
Uit de briefwisseling van Leibniz en Bernoulli blijkt nu verder, dat 
zij beiden zeer begeerig waren Huijgens’ aanteekeningen te bezitten, 
doch er niet in slaagden deze uit Groening’s handen te krijgen, 
voordat deze al wat hij in Huijgens’ exemplaar der Principia in 
handschrift had aangetroffen door den druk had openbaar gemaakt, 
als bijlage tot een door hem uitgegeven geschrift over de geschie- 
denis van de cycloïde, welks inhoud met die aanteekeningen niets 
te maken had. De handschriften werden aan Leibniz door Groening 
te gelijk met zijn boekje toegezonden. Nu is bekend, dat de door 
Leibniz nagelaten briefwisseling zich bevindt in de Koninklijke Biblio- 
theek te Hannover, en met behulp van den voortreffelijken daarvan 
door den Directeur Dr. E. Bodemann uitgegeven catalogus was het 
niet moeilijk zich te vergewissen, dat de door Groening gevonden 
bundel van handschriften van Huijgens zich te Hannover bevond. 
Met de welwillende toestemming en medewerking van Dr. E. 
Bodemann werden zij aldaar door mij afgeschreven en vervolgens 
met eenige toelichting in de Oeuvres Complètes de Christiaan Huygeyis 
volledig afgedrukt. 
Door vergelijking met Groening’s boekje, waarvan een exemplaar 
zich in de bibliotheek te Utrecht bleek te bevinden, kon worden 
vastgesteld, dat daarin de gevondene handschriften op de meest zor- 
gelooze en onoordeelkundige wijze waren opgenomen. Groening had 
ze zonder toelichting ordeloos op elkander laten volgen, ofschoon ze 
tot verschillende tijden behooren en verschillende onderwerpen be- 
handelen ; en hij had ze allen aan Huijgens toegeschreven, ofschoon zij 
klaarblijkelijk voor een deel van Newton afkomstig en van duidelijk 
kenbaar verschillend handschrift waren. 
Zij kunnen inderdaad in twee groepen verdeeld worden. Tot de 
eerste groep behoort een in Huijgens’ handschrift geschreven lijst van 
bijvoegingen en verbeteringen van Newton’s Principia waaraan een 
tweede lijst is toegevoegd. Het zijn deze lijsten welke naar mijn 
oordeel de herkomst aan wij zen van het exemplaar der Principia dat 
zich thans in handen van den heer Bruce Smith bevindt. 
De oorsprong van deze lijsten blijkt namelijk uit de briefwisseling 
van Huijgens met Nicolaas Fatio de Duillier. Laatstgenoemde 
was een Geneefsche burger, die te Parijs de wiskunde had beoefend. In 
zijne brieven aan Huijgens gaf hij meermalen blijken van scherp- 
