HANDEXEMPLAAR ZIJNER ))PRINCIPIA((. 
165 
))remembering that Dr. Bosscha has never seen the book, and 
»depends upon historical records for bis knowledge of the notes«. 
Het is mij niet mogelijk aan te nemen dat iemand in deze termen 
spreekt van de waarschijnlijkheid dat mijne stelling juist is, wanneer 
hij niet althans een der middelen om haar op de proef te stellen 
heeft toegepast. Het kan zijn dat de heer Bruce Smith den in- 
houd der bijvoegingen en verbeteringen niet vergelijken kon bij den 
gedrukten tekst der Oeuures Complètes de Christiaan Huygens^ maai- 
in dit geval bleef de proef over van het vergelijken der uit Newton’s 
exemplaar overgenomen verbeteringen bij het boek zelf. Het is verder 
nog mogelijk, dat Fatio’s lijst op de vijf ingelegde bladzijden niet 
volledig was en de tweede lijst daarin ontbrak. Maar in dit geval bleef 
toch altijd mogelijk vast te stellen of in de eerste lijst doorhalingen 
voorkwamen, die door Newton zelven waren aangebracht, en de toe- 
voegingen van Newton’s hand. Want dit staat althans vast dat de 
heer Bruce Smith het onderscheid tusschen de handschriften van 
Fatio en Newton thans erkend heeft. 
Het is mij niet goed verklaarbaar, om welke reden de heer Brucé 
Smith, die door mijn brief aan Nature op deze bijzonderheden op- 
merkzaam is gemaakt, niet uitdrukkelijk van deze voor de hand 
liggende afdoende proeven en van hare uitkomst melding maakt. 
Zoolang hij ze niet heeft toegepast, hebben zijne verzekeringen en 
vermoedens voor een nauwgezet kritikus geen waarde. 
Hoe het zij, met betrekking tot de herhaaldelijk behandelde ge- 
schiedenis van de verschillende uitgaven der Principia blijven de 
door mij als gronden voor mijne stelling aangehaalde plaatsen uit 
de HuiJGENS-uitgave haar belang behouden, omdat zij aantoonen 
dat reeds drie jaren na de verschijning van de eerste uitgave, met 
medeweten en zelfs met medewerking van Newton, door Fatio het 
plan werd gevormd tot het samenstellen van een nieuwe uitgaaf. 
Dat de behoefte daaraan naar aanleiding van vele misstellingen en 
van onvolkomenheden werd gevoeld, kan zelfs bij een zoo be- 
roemd werk niet verwonderen. Vooreerst was voor het vrijwaren 
tegen hinderlijke drukfouten de omstandigheid ongunstig dat de 
druk door een ander persoon werd bezorgd dan door den schrijver, 
dat de eerste te Londen, de tweede te Cambridge vertoefde en Halley 
geneigd was den meest mogelijken spoed te maken. Bovendien had 
de overvloed van hoogst belangrijke, meerendeels geheel nieuwe stof, 
die te behandelen viel, terwijl de druk reeds was aangevangen, ten 
gevolge dat zich als onder de pen des schrijvers telkens nieuwe ge- 
wichtige onderwerpen kwamen opdringen. Men heeft zich eer te ver- 
