CHARLES DARWIN. 
Eene historische Schets, 1809 — 1909. 
DOOR 
Dr. J. J. LE ROY. 
Wetenschap en wijsbegeerte — hoe dikwijls zijn die twee niet enkel 
naast, maar tegenover elkaar gesteld geworden ? Toch vormen zij zoo 
weinig eene tegenstelling, dat eene wijsbegeerte der ervaring naast hare 
oudere zuster zich eene plaats veroverd heeft. De zaak is echter, dat 
de wetenschap der ervaring met de oude wijsbegeerte, die het ge- 
tuigenis der zinnen als minderwaardig afwees, in botsing is gekomen. 
De eerste groote stoot, door de ervaringswetenschap aan de gangbare 
wijsbegeerte van dien tijd toegebracht, kwam van Copernicus. 
Daarna volgde Newton. 
De jongste en heftigste stoot, die den wijsgeerigen gedachtengang 
in een nieuw spoor geleid heeft, ging uit van Darwin. 
Nu eene eeuw geleden, werd Charles Robert Darwin, den 
Februari 1809, te Shrewsbury in Engeland geboren en eene halve 
eeuw geleden, 24 November 1859, verscheen zijn hoofdwerk over het 
)) Ontstaan der Soorten(( in het licht, dat gisting en beroering heeft 
gewekt in harten en hoofden van duizenden, dat bewonderd is ge- 
worden en beschimpt, dat eene omwenteling heeft te weeg gebracht 
in het rijk der gedachte. 
CoPERNicus lag op zijn sterfbed, toen, met de verschijning van 
zijn boek over de Omwentelingen der hemellichamen, de omwenteling 
in de bestaande wereldbeschouwing uitbrak. 
Newton heeft niet lang genoeg geleefd om zijne Grondbeginselen 
der Natuurlijke Wijsbegeerte volledig te zien zegevieren. 
17 
