CHARLES DARWIN. 
269 
uit een dier en eene phint nooit anders dan uit eene plant ontstaat. 
Voor een onbevooroordeelden geest zijn deze gegevens voldoende voor 
de gevolgtrekking, dat de vormen, die in den loop der eeuwen op 
elkaar gevolgd zijn, uit elkaar zijn voortgekomen, dat er dus tus- 
schen deze verschillend bewerktuigde wezens stam- of bloedverwant- 
schap bestaat. 
Elke andere opvatting staat buiten de natuurwetenschap. Zulk eene 
was die van Cuvter, den beroemden vader der vergelijkende ontleed- 
kunde, die in zijne ))Ossemens fossiles« blijk gaf, beter dan iemand 
anders bekend te zijn met de geologische formaties van verschillen- 
den ouderdom, elk met hare wereld van uitgestorven organismen. 
Van eene descendentie, transmutatie, transformisme of hoe men het 
noemen wil, wilde hij niet hooren. Liever dan zich dezen natuurlij- 
ken gang van zaken voor te stellen, zocht hij zijne toevlucht bij 
werkingen, die buiten het bereik der natuurwetenschap vallen. Mij 
liet nieuwe soorten op zeer uiteengelegen tijden verschijnen ten 
gevolge van zoovele scheppingsdaden, terwijl de oude soorten stuks- 
gewijs en plotseling verdwenen. De nieuwe leer haar hypothetisch 
karakter verwijtende, zag men, door autoriteitsgeloof verblind, voorbij, 
hoe hypothetisch wel de door geenerlei ervaring gerechtvaardigde 
voorstelling is van eene telkens weer herhaalde schepping van nieuwe 
wezens, nadat eene groote en algemeene catastrophe, een cataclysme, 
aan het dusver bestaande een einde had gemaakt. Veeleer is dit de 
coup de théatre, die de oplossing der neteligste verwikkelingen ge- 
makkelijk maakt. Scheppingsdaden mogen een studie-object zijn der 
theologische wetenschap, de »poging om de ervaringen der psyche 
in de taal van het intellect te vertalen® ; de natuurwetenschap gaat 
van eene andere ervaring uit. 
Overweegt men verder, dat de leer der gemeenschappelijke afstam- 
ming nog door allerlei andere feiten gesteund wordt, dan is de af keer, 
dien soujmigen voor eene dergelijke natuurlijke beschouwingswijze 
gevoelen, hieruit te verklaren, dat het Gevoel de overhand heeft 
over de Rede. Dit is het, wat in den loop der eeuwen zoovelen heeft 
gevangen gehouden in de banden van het gezag en verstrikt in allerlei 
door het religieus gevoel geheiligde meeningen. Men kan de gevoe- 
lens dezer tegenstanders, die het Sentiment boven de Rede stellen, 
eerbiedigen; twisten kan men met hen niet. In het midden latende, 
of het Gevoel eene ware kenbron zij, een betrouwbare openbarings- 
vorm, zooveel staat vast, dat het bij de beslissing over een zuiver 
natuurwetenschappelijk vraagstuk geen stem in het kapittel behoort 
18 
