292 
CHARLES DARWIN. 
slepen had« meer met den geest van een gladiator dan met dien van 
den eenvoudigen verdediger eener wetenschappelijke leer ; een zeer 
kort overzicht van de litteratuur van dien tijd zal echter een ieder 
overtuigen, dat de verdedigers der afstammingsleer gedurende eeni- 
gen tijd niet alleen te verdedigen hadden wat zij wisten dat de we- 
tenschappelijke waarheid was, maar ook hun persoonlijken en priva- 
ten goeden naam. De nieuwe leer, als misschien iedere groote leer, 
bracht geen vrede maar een zwaard, toen zij in de wereld kwam, 
en moest met het zwaard verdedigd worden. Darwin bezat niet den 
bijzonderen aanleg, noch de vermogens, die noodig zijn voor een strijd 
van deze sooi't op leven en dood ; hij stelde er boven alle andere 
dingen belang in enkele weinige naturalisten van beteekenis van de 
waarheid zijner meeningen te overtuigen; dit gedaan zijnde, zou hij 
tevreden zijn geweest met de kalme voortzetting van zijn eigen werk, 
zich volstrekt niet hekreunende om wat de wereld in het algemeen 
van hem dacht. Huxlet daarentegen kon niet laten te verbrei- 
den wat hij wist dat de waarheid was ; zijn geest van den hervormer- 
zendeling was niet eenvoudig met zelfverdediging tevreden ; die geest 
dreef hem er toe een bisschep te zijn in parlibns infidelium»?: (Chal- 
mers Mitchell). 
Geen regel zonder uitzondering, zegt het spreekwoord Zoo was het 
ook hier. Godsdienst is niet hetzelfde als kerkleer. Al spoedig 
telde Darwin onder zijne aanhangers enkele geestelijken van de 
Engelsche kerk en strenggeloovige vakgenooten. Onder de laatsten 
moet in de allereerste plaats genoemd worden de beroemde Ameri- 
kaansche botanicus. Prof. Asa Gray. In de voori'ede zijner »Dar- 
winiana« zegt deze geleerde; »Wat de vraagstukken van natuurlijke 
godgeleerdheid aangaat, die doorloopend, volgens de meeste na- 
turalisten en enkele andere lezers al te veel, op den voorgrond 
zijn gebracht, velen stellen er belang in te weten hoe deze meer 
en meer veldwinnende beschouwingen met hare strekkingen be- 
schouwd worden door iemand, die in wetenschappelijk opzicht en 
op zijne eigen wijze, een darwiniaan is; in wijsgeerig opzicht een 
overtuigd theïst, en in godsdienstig opzicht een aanhanger van de 
)igeloofsbelijdenis gemeenlijk de Nicaeïsche genoemd, « als uitdruk- 
king van het Christelijk geloof.® 
»Iedere week luisterende,® zegt Gray op eene andere plaats, »naar 
de preeken, welke aan te hooren mijn voorrecht en mijn plicht is, 
is het nu en dan bij mij opgekomen, dat het af en toe niet kwaad 
zou zijn, als er eens eene toespraak van de banken uit tot den kansel 
