CHARLES DARWIN. 
t298 
gericht werd.« De brutale onwetendheid, die in vele aanvallen, vooral 
uit de kerkelijke gelederen, het hoofd opstak, rechtvaardigde deze 
woorden volkomen. Darwin evenwel ging stil zijn weg, proeven 
nemend, waarnemingen verzamelend en de wereld in verbazing 
brengend door zijne talrijke werken, die achtereenvolgens het licht 
zagen, alle zich groepeerende orn de ééne centrale grondgedachte der 
descendentie- en selectie-leer. 
Waar Darwin in zijne uitgebreide correspondentie tegenwerpingen 
ontvangt, worden deze aan een onderzoek onderworpen en met hof- 
felijkheid beantwoord. Geestverwanten, die ook maar eene kleine 
bijdrage hebben aan te bieden, worden met geduld aangehoord en 
somtijds met meer onderscheiding behandeld dan eigenlijk verdiend 
is. ))Eminent« en ))excellent« zijn gewone epitheta, met welke Dar- 
win personen en hunne geschriften bp de lezers inleidt. De zelf ver- 
kregen uitkomsten worden daarentegen met zooveel eenvoud en vol- 
komen vermijding van alles wat naar opsmuk zweemt, voorgedragen, 
dat men geneigd raakt te gelooven, dat bescheidenheid de hoofddeugd 
was van deu voortreffelijken man. Zij hangt ten nauwste samen n el 
zijne oprechte waarheidsliefde, waarvan de stempel ligt op alles, wat 
hij gedaan heeft. 
Zijne werkkracht was, ondanks zijne zwakke gezondheid, ongeloof- 
lijk groot. In zijne werken zijn zooveel duizenden vau waarnemingen, 
metingen en proeven opgeteekend. dat men vraagt hoe een enkel 
menschenleven voldoende is geweest om dien schat te verzamelen. 
En door al die duizenden loopt, zooals gezegd is, één draad, de wijs- 
geerige gedachte, dat ook de kleinste veranderingen hare rol spelen 
in de wordingsgeschiedenis van het bestaande. 
Kennis der natuur bestond er betrekkelijk reeds voldoende; de 
adem der ware wetenschap was er evenwel nog niet over heen ge- 
gaan. Dien adem blies Darwin haar in, en zoo is hij in zeker op- 
zicht voor de biologische wetenschap geweest, wat zijn landsman 
Newton was geweest voor die van physica en astronomie. 
Behalve de groote denker, was Darwin een mensch met een warm 
hart. Hij was een vriend van den gezelligen omgang, hield van 
muziek en in ’t algemeen van de veredelende genoegens des levens. 
Het gemis van den huiselijken omgang, van zijne vrienden en de ge- 
liefde plaatsen zijner jeugd, werd hem op zijne lange reis alleen 
draaglijk gemaakt door de hoop op een blij terugzien en door de 
verrukking van zijn geest bij het zien der tropische natuurtooneelen. 
»Niets gaat,« zegt hij, »de maagdelijke wouden, nog niet geschon- 
