308 
BOEKAANKONDIGING. 
denken, dat het gevaar van verzouting iets denkbeeldigs is. Reeds 
bij twee duinwaterleidingen en nog wel zoodanige, waarbij een ge- 
ring waterverbruik voorkomt, is verzouting ingetreden, en wel bij 
de Leidsche en Delftsche waterleidingen, bij Katwijk en Monster. ci 
Het spreekt wel vanzelf, dat deze kwestie van groot belang is 
voor de plaatsen, die hun drinkwater uit de duinen verkrijgen, en 
zoo mag men het toejuichen, dat Dr. Pareau een poging in het werk 
stelt om proefondervindelijk uit te maken of de Haagsche drink- 
waterleiding aan het bovengenoemde gevaar is blootgesteld. 
Prof. E. Dubois heeft op theoretische gronden de onderstelling 
van den heer Pennink bestreden, maar wegens de geringe kennis, 
die men heeft omtrent de waterbeweging in diepere lagen, meende 
Dr. Pareau, dat het wenschelijk is door waarneming uit te maken, 
hoe het met de stijging van het zeewater op de draineerplaatsen ge- 
steld is. Een goede gelegenheid werd hem daarvoor geboden door 
een tweetal diepboringen in de watervang der s’Gravenhaagsche 
duinwatei leiding. Daar was een houten werkput gemaakt, 70 M. 
lang en i.60 breed. 
De grond was daaruit tot 4 M. -p- D.P. (Delftsch peil =0.4 
M. N.A.P.) uitgegraven en met stoompompen tot op den bodem 
droog gehouden. Is nu de veronderstelling van den heer Pennink 
juist, dat bij afpomping van 1 M., het zeewater over een hoogte 
van 40 M. naar den onderkant eener bronbuis, tusschen het omlig- 
gende zoet \^ater, kan opgezogen worden, dan moest ook het zee- 
water in dien werkput opstijgen. Nu was echter niet alleen die werk- 
put maar zelfs de geheele omgaande duinstrook minstens gedurende 
één jaar tot 4 M. — D.P. afgepompt, terwijl daar te voien een 
gemiddelde grondwaterstand van ongeveer 2 M. -j- D.P. bestond, 
zoodat volgens de formule van Badon Ghyben het zoute watei- oor- 
spronkelijk op 80 M. -r D.P. mocht verwacht worden. »Aangezien 
nu de totale atpomping over een hoogte van 6 M. plaats had, en 
reeds afpomping over de eerste twee meters het zoute water tot 
D.P. had moeten doen stijgen, zou volgens de beschouwingen van 
den heer Pennink het zeewater in den werkput moeten opbruisen. c 
Daarvan was geen sprake, en om de proef nog duidelijker te doen 
spreken, werden in die zelfde kuip twee diepboringen gemaakt, een 
tot 23 M. -j- D.P. en een tot 36 M. -r- D.P. De eerste reikte 
alzoo lot de onderste lagen van het alluvium, terwijl de tweede uit 
het bovendeel van het diluvium het water ophaalde. In beide buizen 
waren kranen aangebracht dicht bij den bodem van de kuip, zoodat 
het water uit die proefputten kon afloopen op een hoogte van 
