DE JONGSTE TAK DER PHISISCHE CHEMIE. 
355 
tegenover de kristalloïden gesteld en de eerste de kennnerkende toe- 
stand geacht, waarin de stof verkeert in het levend dierlijk en 
plantaardig lichaam in het protoplasma — de drager van het leven 
— terwijl in het anorganische rijk het kristal den scepter voert. 
Het laatste is dan gekenmerkt d('or de zoogenaamde vectoriale eigen- 
schappen; d.i. door de afhankelijkheid van de eigenschappen van 
de richting. Geleidingsvermogen voor warmte, optische dichtheid 
enz. hebben bij kristallen in ’t algemeen een verschillende waarde in 
de richting der verschillende assen. 
Graham, de grondlegger van de chemie der colloïden, heeft dit 
standpunt reeds aangegeven. Glas en soortgelijke stoffen, die geen 
kristallijne eigenschappen vertoonen, moeten dan als vloeistoffen van 
groote taaiheid beschouwd worden. Enkele vectoriale eigenschappen 
kunnen echter aanwezig zijn, waar men toch van een vloeistof moet 
blijven spreken. Men denke b.v. aan de zooveel besproken vloeibare 
kristallen van Lehmann. Omgekeerd kunnen bij de kristallen vecto- 
riale eigenschappen ontbreken, zooals bij die van het regelmatige 
stelsel. De fasenleer bei'ust op het bestaan van discontinue, sprongs- 
gewijze, overgangen. Ook bij cle samenstelling van chemische verbin- 
dingen treft men ze aan. En toch blijft de stelling waar, dat de 
natuur geen sprongen maakt. Waar wij ze toch aantreffen, heeft 
men de redenen op te sporen, waarom hier en daar de continuïteit 
verbroken is, waarom bepaalde samenstellingen en toestanden onbe- 
staanbaar zijn. 
II 
Is de colloïdale toestand der stof in het voorafgaande reeds ge- 
kenschetst, nog beter kan dit geschieden, als men de voornaamste 
eigenschappen in het oog vat. Men heeft te doen met eigenschappen, 
die het gevolg zijn van de aanraking van oppervlakken van stoffen 
van verschillende aard. In de zoogenaamde oppervlakte spanning 
en oppervlakte energie is de verklaring gelegen van het voornaamste, 
wat de colloïdaal toestand voor merkwaardigs oplevert. Men neemt 
tusschen de moleculen van vaste stofïen en vloeistoffen aantrekkingen 
aan, die zich over kleine afstanden — aantrekkingsferen — doen 
gevoelen. Midden in de vloeistof maken die krachten zoodanig even- 
wi(dit met elkander, dat een vloeistofdeeltje even sterk naar alle 
richtingen wordt getrokken. Aan de oppervlakte evenwel, waar de 
vloeistof grenst aan een tweede middenstof, is dit anders. Wegens 
het ontbreken van gelijksoortige moleculen aan ééne zijde, wordt een 
