356 
DE JONGSTE TAK DER PHYSISCHE CHEMIE. 
dun laagje aan de oppervlakte met groote kracht naar binnen ge- 
trokken. Het is alsot de vloeistof met een gespannen vliesje bedekt 
is, een vei-gelijking, die echter niet in alle opzichten doorgaat. Het 
bedrag der oppervlakte spanning hangt, zooals in de physica geleerd 
wordt, af van den vorm van het oppervlak. Het is verschillend naar- 
mate dit grensvlak plat, hol of bol is. Uit deze spanning, in verband 
met de adhaesie aan de vaste wanden kan men de stijghoogte van 
vloeistoffen in capillaire buizen afleiden. Er bestaat een inge- 
wikkelde mathematische theorie der capillaire verschijnselen, waarin 
regels en wetten betreffende de genoemde oppervlakte spanning op- 
gesloten zijn. De laatste wordt bij elkaar aanrakende vloeistoffen 
alleen nul bij het zoogenaamde kritische punt; d.i. bij de tempe- 
ratuur, waarbij de vloeistoffen in alle verhoudingen mengbaar worden. 
Even onder (of boven, als die temperatuur door afkoeling bereikt 
wordt) die temperatuur beginnen de vloeistoffen zich te ontmengen, 
er komen uiterst fijne droppeltjes te voorschijn en dit is wel een van 
de merkwaardigste en leerzaamste methoden, om colloïdale toestanden 
te doen ontstaan. 
De oppervlakte spanning, die werkt als een drukking op de opper- 
vlakte der vloeistof uitgeoefend, gaat uit van een uiterst dun laagjei 
waarmede de vloeistof aan de andere phase grenst. Het is nog niet 
gelukt met zekerheid de dikte er van vast te stellen. Zij bedraagt 
niet meer dan een gering aantal mikromillimeters. Het vraagstuk 
wordt het eenvoudigst, als men zuivere vloeistoffen beschouwt, die met 
haar damp in aanraking zijn. Ingewikkelder wordt het bij oplossingen, 
die hier echter juist in aanmerking komen. De gevoeligheid is zoo 
groot, dat de waarde van de oppervlakte spanning van water reeds 
^ proc. vermindert, als men er een vinger in steekt. Kleine hoeveel- 
heden vet en andere stoffen worden dan in het water opgenomen. 
Bij oplossingen is de concentratie in dit grenslaagje verschillend van 
die in de rest van de vloeistof. Gibbs, de grondlegger der fasenleer, 
heeft ook voor dit deel der physische chemie, merkwaardige regels 
afgeleid; o.a. dat kleine hoeveelheden van een opgeloste stof de opper- 
vlakte spanning wel sterk verlagen doch niet sterk verhoogen kunnen. 
Als belangrijkste regel gaf hij de volgende: »Neemt de oppervlakte 
spanning met vergrooting der concentratie van een oplossing toe, 
dan bevat het laagje aan de oppervlakte minder opgeloste stof dan 
de rest der vloeistof; in het tegengestelde geval is het genoemde 
laagje het rijkst aan opgeloste stof.cc 
Dat de genoemde moleculaire krachten juist bij de colloiden zulk 
een rol spelen is begrijpelijk, als men bedenkt, dat de colloïden in de 
