DE JONGSTE TAK DER PHYSISCHE CHEMIE. 
359 
oplossingen gaat naderen ; naet de afmeting dei- deeltjes en met 
de taaiheid eener colloïdale vloeistof verandert de bewegelijkheid der 
disperse stof. 
De colloïdale emulsies bevatten meest deeltjes, waarvan de mid- 
dellijn tusschen 250 en 6 y.y. (submikronen) ligt. Het feit, dat zich 
de Brown’sche bewegingen bij colloïden vertonnen, sluit zich geheel 
aan bij de voorstellingen, die wij ons van hun inwendige bouw ge- 
maakt hebben. 
III 
Reeds is op de taaiheid der colloïdale emulsies gewezen. Men 
denke aan eiwit en gelatine. Dit is weder een nieuw kenmerk dat 
ze van de dispersies onderscheidt, waarvan de taaiheid niet veel 
verschilt van die van het dispersie-middel. Die taaiheid (viscositeit) 
wordt experimenteel bepaald en in cijfers uitgedrukt. Men laat te 
dien einde de vloeistoffen uit nauwe openingen vloeien en stelt de 
snelheid vast, waarmede dit plaats vindt. De taaiheid vloeit voort 
uit de inwendige wrijving der moleculen en der grovere deeltjes 
tegen elkander, zij hangt ook af van het dispersie-middel. De gemid- 
delde snelheid der deeltjes bij het uitvloeien was b.v. bij een be- 
paalde sol voor aethylaether 3 — 4 maal zoo groot dan voor chloro- 
form. Ook de temperatuur heeft er veel invloed op. Deeltjes van 
guttegom van 0,9 u. middellijn, die bij 20^ een gemiddelde snelheid 
van 3,2 g per seconde hebben, bewegen zich bij met een snelheid 
van 5,1 y. 
Met de snelheid en de grootte der deeltjes hangt een belangrijk 
verschijnsel samen, dat Graham reeds op den voorgrond stelde als 
kenmerkend verschil tusschen colloïden en kristalloïden, dat van 
diffusie en osmose. 
Als men lagen van een moleculair dispersstelsel (een gewone 
oplossing) en het dispersie(oplos)middel zoo op elkander brengt, 
dat geen vermenging plaats vindt, ontstaat er een langzame stroom 
van het dispersie-middel naar het disperse stelsel en omgekeerd van 
de disperse stof in tegengestelde richting. Dit verschijnsel, diffusie 
genaamd, eindigt met de vereflening van alle concentratie-verschil- 
len en het ontstaan van een enkele homogene vloeistof. 
De Brown’sche beweging kan wel de diffusie in de hand werken, 
doch is niet voldoende, om het mechanisme er van te verklaren. 
De diffussie-snelheid van colloïdale vloeistoffen is veel geringer dan 
die van moleculair dispersies. Stelt men de snelheid, waarmede 
onder bepaalde omstandigheden bij 20 ^ salpeterzuur van bepaalde 
