360 
DE JONGSTE TAK DEK PHYSISCHE CHEMIE. 
concentratie in water diffundeert = 2,10, dan wordt die van 
natriuinchloride, cuprisulfaat en rietsuiker onder dezelfde omstan- 
digheden (de rietsuiker bij 9®) het cuprisulfaat bij 17® resp. Toor- 
gesteld door de getallen 1,04, 0,47 en 0,31, terwijl dan voor pepsine, 
lebbe, eieralbumine, het toxine en het anti-toxine van de besmet- 
telijke keelziekte resp. voor de diffusie-snelheid de getallen 0.070, 
0,066, 0,059, 0,014 en 0,0015 gevonden werden, (voor pepsine, eier- 
albumine en lebbe was de temperatuur 18 °, voor de beide toxinen 12®). 
Bij de osmose, waar de vloeistoffen door een membraan gescheiden 
zijn. vertoonen zich dezelfde verschillen. Bijzonder merkwaardig zijn 
de halfdoorlatende membranen, die wel het dispersie-middel maar 
niet de disperse stof doorlaten. Heeft men aan den eenen kant zulk 
een membraan en het zuivere dispersie-middel, aan den anderen het 
moleculair-disperse stelsel, dan ontstaat de osmotische drukking, 
die, door de beschouwingen van Van ’t Hofp' zulk een bijzondere 
beteekenis heeft verkregen en die gemeten wordt door een vloeistof- 
kolom, welke evenwicht met die drukking maakt en den verderen 
doorgang van het dispersie-middel door het membraan belet. De osmo- 
tische drukking karakteriseert weder duidelijk moleculair-disperse en 
colloïdale oplossingen ten opzichte van elkander. Terwijl de oplos- 
singen van kristalloïden een osmotische drukkiug vertoonen, die een 
groot aantal atmosferen kan bedragen, maakten kwikkolommen van 
6,9 en 70 en waterkolommen van 0,8 en 1,7 c.M. hoogte resp. 
evenwicht met de osmotische drukkingen van 1 en 14 proc. oplos- 
singen van Arabische gom en colloïdale-opbssingen van 1,08 proc. 
ijzeroxyde en 4 proc. arseentrisulfide. De oudere bepalingen geven 
waarschijnlijk nog te hooge cijfers, omdat men toen de colloïden 
nog niet voldoende van electrolyten kon bevrijden. Voor het laatste 
doel maakt men gebruik van het verschil tusschen kristalloïden en 
colloïden in betrekking tot de osmose. Dit proces heet dialyse. Om 
b.v. een zoo zuiver mogelijke sol van kiezelzuur te maken, vermengt 
men waterglas met een overmaat van zoutzuur en giet de vloeistof 
in een dialysator, waarin zij door een gewoon membraan, b.v. 
perkamentpapier, van zuiver water gescheiden is, dat men voort- 
durend ververscht. 
Van groote beteekenis is het bovengenoemde verschil tusschen 
kristalloïden en colloïden voor de levende cel, vooral die der plan- 
ten. Grootendeels langs osmotischen weg worden vloeistoffen en 
opgeloste kristalloïden in de plant vervoerd. Het grondwater met 
de opgeloste zouten vindt zoo zijn weg naar de cellen ; maar het 
protoplasma van de laatste, voor zoover het uit colloïden bestaat, 
