DE JONGSTE TAK DER PHYSISCHE CHEMIE. 
361 
kan door osmose niet in eenigszins aanmerkelijke hoeveelheid de cel 
verlaten en voor de plant verloren gaan. Volgens het onderzoek van 
Reid oefenen eiwitoplossingen, die zorgvuldig van electrolyten ge- 
zuiverd zijn, in het geheel geen osmotische werkingen uit. 
Kristalloïden verlagen het vries- en verhoogen het kookpunt van 
de vloeistoffen, waarin zij zijn opgelost. De wetten, die Raoult en Van 
’t Hoef gaven voor de betrekking tusschen het bedrag dier ver- 
laging en verhooging en de concentratie der oplossingen, stellen ons, 
zooals bekend is, vaak in staat om het moleculair-gewicht der 
opgeloste stof te bepalen. Zooals te verwachten was, zijn de ver- 
anderingen van vries- en kookpunten in colloïdale oplossingen slechts 
zeer gering. Het bedrag dier veranderingen is in het algemeen 
afhankelijk van den dispersiegraad van het stelsel. Ook bij moleculaire- 
dispersies is dit het geval — men denke aan de ionisatie. 
Vele onregelmatigheden, die geconcentreerde oplossingen verton- 
nen, vinden ook daarin wellicht haar verklaring. Er hebben 
polymerisaties en vorming van molecul-complexen in plaats, die 
den dispersie-graad veranderen. Verdunning van oplossingen doet, 
zooals bekend is, vele afwijkingen verdwijnen. Smits vond, dat ver- 
dunde oplossingen van zeepen zeer duidelijke verhooging van ’t 
kookpunt en verlaging van ’t vriespunt deden zien. De moleculair 
gewichten langs dezen weg bij colloïdale vloeistoffen voor de disperse 
fase gevonden, hebben echter geen groote waarde. Uit den aard der 
zaak geven zij zeer groote getallen voor de moleculair-gewichten. 
IV 
Colloïdale vloeistoffen zijn niet zeer bestendig. Zij veranderen 
voortdurend van zelf. Zij worden oud en haar eigenschappen zijn 
afhankelijk van de invloeden, waaraan zij tijdens haar bestaan zijn 
blootgesteld. 
Die toestandsveranderingen verloopen vaak zeer langzaam. Dit 
geeft aanleiding tot het verschijnsel, dat men nawerking oihysteresis 
noemt. Soms gaat de verandering snel. leder, die met colloïden 
werkte, heeft dit tot zijne teleurstelling vaak bemerkt. Als hij zijn 
onderzoek wilde voortzetten na eenige dagen, vond hij de disperse 
fase als een gewoon neerslag op den bodem van het vat. Toestands- 
veranderingen door een derde fase — damp van het dispersie-middel 
of toegevoegde electrolyten — veroorzaakt, zijn vaak omkeerbaar. Een 
klassiek voorbeeld hiervoor is het quantitatieve onderzoek van v. 
Bemmelen in zake de watering en ontwatering van gels, waarvan 
