36'2 
DE .lONGSTE TAK DER PHYSISCHE CHEMIE. 
de uitkomsten in cijfers en diagrammen zijn uitgedrukt, vooral dat 
van den gel van kiezelzuur zal een model blijven voor onderzoekin- 
gen van die soort. De belangrijke uitkomsten van dien omvangrijken 
arbeid en de interpretatie er van hebben de volle waarde behouden 
en vormen een der grondslagen der chemie van de colloïden. 
De langzaam verloopende toestandsverandering — het oud wor- 
den — gaat gepaard met verandering der oppervlaktespanningen. 
Men onderscheidt de laatste dan ook in dynamische en statische, 
naarmate het jonge, versch bereide, of oude colloïden betreft. De 
oppervlaktespanning, in het vooi'afgaande beschouwd, heeft het 
streven, om de oppervlakte te verkleinen, den dispersie-graad te ver- 
minderen, waarbij dan andere vormen van energie, vooral warmte 
optreden. Men moet nog een andere oppervlakte-energie aannemen, 
waarvan de intensiteits-factor de oppervlakte tracht te vergrooten, 
waarbij dan nieuwe oppervlakken ontstaan, d.w.z. uit andere vor- 
men van arbeidsvermogen oppervlakte-energie gevormd wordt; dit 
geschiedt o.a. bij het oplossen van vaste stoften, waarbij in ’t 
algemeen dan ook de temperatuur daalt. 
Het verkleinen der oppervlakte van de disperse fase beteekent 
een vereeniging der kleinere deeltjes tot grootere, een vermindering 
van den dispersie-graad. Bij de dispersies eindigt dit met afschei- 
ding der dispersie stof als een neerslag uit de vloeistof. Men spreekt 
daar van samenballen of uitvlokken. Bij een colloïdale emulsie heet 
het verschijnsel gelatineeren en het product een gel. Uitvlokken 
vindt o.a. veelal plaats bij ’t bevriezen en koken der sols. Veelal is 
de werking niet of slechts onvolledig omkeerbaar. 
Zeer merkwaardig is het uitvlokken en gelatineeren van sols door 
toevoeging van electrolyten. Bij suspensies brengen uiterst kleine 
hoeveelheden der laatste toestandsveranderingen en ten slotte uit- 
vlokking te weeg. 
Neemt men b.v. een gele doorschijnende sol van arsenicumtrisul- 
fide en voegt daarbij onder omroeren eenige droppels van een oplos- 
sing van bariumchloride, dan wordt de vloeistof ondoorschijnend, 
troebel en zet weldra gele vlokken af, waarboven de vloeistof kleur- 
loos wordt. Het is zeer belangwekkend die uitvlokken onder mikros- 
koop en uliramikroskoop na te gaan. Men ziet uit de submikronen, 
rnikronen en makroskopische vlokken ontstaan en de Brown’sche 
beweging allengs ophouden. Veelal heeft dat uitvlokken reeds plaats, 
als men door dialyse de electrolyten uit de vloeistof verwijdert. Dat 
wij hier niet te doen hebben met neerslagen door chemische wer- 
kingen blijkt uit de uiterst kleine hoeveelheden der electrolyten, die 
