DE JONGSTE TAK DER PIIYSISCIIE CHEMIE. 
365 
treedt hier van zelf op. Schrijver dezes is het niet gelukt een kie- 
zelzuur-sül langen tijd onveranderd te bewaren. 
Van een gelatine-sol is het bekend, dat hij — bij omstreeks 70 
door verhitten met water gemaakt — bij afkoeling vast wordt tot 
een gelei, die bij verhitting weder dun vloeibaar wordt. Hier is de 
overgang van sol tot gel dus omkeerbaar. Deze sol vertoont in 
sterke mate het verschijnsel der hysteresis. Zijn eigenschappen zijn 
zeer afhankelijk van zijn ouderdom, de wijze van bereiding enz., d.i. 
van zijn zoogenaamde »Vorgeschichte.(( 
Nog meer ingewikkeld wordt het verschijnsel bij de eiwit-sols, 
mengsels van meerdere vifak nog slicht gekende stoffen, die daaren- 
boven gemakkelijk met andere stoffen in chemische wisselwerking 
treden. Het gelatineeren treedt hier op den achtergrond tegenover 
een verschijnsel, dat men uitzouten noemt. Dit uitzouten vertonnen 
alle colloidale emulsies in meer of mindere mate, wat hen weder 
kenmerkt tegenover de suspensies. 
Door alkali-zouten, ammonium- en rnagnesiumsulfaat wordt dit 
uitzouten te weeg gebracht en zij moeten daarbij in groote hoeveelhe- 
den toegevoegd worden. Voegt men b.v. bij een door dialyse gezuiverde 
en verdunde sol \an kippeneiwit een geconcentreerde oplossing van 
ammoniumsulfaat, dan scheidt het eiwit zich in vlokken af. Deze 
vlokken geven met water weder den eiwit-sol onveranderd terug. 
De werking is volkomen omkeerbaar. De zouten der aardalkalimetalen 
doen in sterke concentraties hetzelfde, doch het afgescheiden eiwit 
wordt spoedig onoplosbaar. 
Zouten van zware metalen geven reeds in kleine concentratie 
eiwitvlokken, die echter met water niet meer culloïdaal op te los- 
sen zijn. Het uitzouten is een belangrijk hulpmiddel, om eiwitstof- 
fen van bijmengselen te bevrijden en in zuiveren toestand te ver- 
krijgen. Het vermogen van zouten om eiwit uit te zouten — 
gemeten naar de kleinste concentraties der zouten, die troebeling 
veroorzaakten — is verschillend. Met het oog op de mate, waarin 
zij het bezitten volgen zij elkander aldus op: citraten, tartraten, sul- 
faten, acetaten, chloriden, nitraten en chloraten. Dit geldt voor 
natuurlijke neutrale eiwit-sols. In zwak zure oplossing is de volgorde 
der zouten omgekeerd. Bij groote concentraties van het zuur is zij 
daarenboven niet omkeerbaar. Het uitzouten vindt ook technische 
toepassing, o.a. bij de bereiding van kernzeep, die door natrium- 
chloride uit de zeeplijm wordt afgescheiden. 
Het verschijnsel van het uitzouten moet men niet op één lijn 
stellen met het uitvlokken van colloïdale suspensies door electrolyten 
24 
