DE .JONGSTE TAK DER PHYSISCITE CHEMIE. 
367 
ren die droppels, worden taaier en sluiten zich ten slotte aan een 
tot een soort van vast skelet met vloeistof er tusschen. Dit is dan de 
gel. Het gelatineeren is door Bütsciili, Quincke en Hardy onder 
het mikroskoop nauwkeurig bestudeerd. De concentratie van de 
vloeistof bleek groeten invloed op het proces te hebben. In zeer 
verdunde emulsoïden vormde de bovengenoemde geconcentreerde 
fase van het colloïde, de droppeltjes, bij de aaneensluiting een open 
netwerk^ waarin wegens het ontbreken van gesloten oppervlakken, 
het dispersie-middel vrij kon binnentreden Bij het gelatineeren van 
een geconcentreerde oplossing vormden zich droppeltjes van het dis- 
persie-middel als een verdunde colloidale vloeistof, die geheel in- 
gesloten worden door de geconcentreerde fase van het colloïde even- 
als honig in de wascellen. Daardoor ontstond een gelweefsel, ge- 
lijkende op een honigraat. Bütschli, wiens klassiek mikroskopisch 
onderzoek in deze materie baanbrekend was, heeft deze structuren 
onderscheiden als 'f>Netzstruktur(( en -»Wabenstruktur((:. Hij heeft ze 
niet alleen beschreven, maar ook in een fraaien atlas de mikrophoto- 
graphiën er van gegeven. Dit werk verscheen in 1898 onder den 
titel ))Untersuchungen über Structurencc . De ))Wabenstruktuix( is 
kenmerkend voor het protoplasma, de drager van het leven. Welk 
een beteekenis Bütschli aan de gelstructuren hechtte, blijkt wel uit 
den titel van zijn in 1892 verschenen werk, dat luidde: »Unter- 
suchungen über mikroskopische Schaume und das Protoplasma. 
Versuche und Beobachtungen zur Lösung der Frage nach den 
physikalischen Bedingungen der Lebenserscheinungen« . De struc- 
turen der gels, waarvan v. Bemmelen het bestaan reeds ondersteld 
had, werden door Hardy, Bütschli en Quincke mikroskopisch 
aangetoond. 
Komen de gels in aanraking met een derde fase — waterdamp 
en zoutoplossingen — dan vertoonen zich eigenaardige concentratie- 
verschuivingen, die v. Bemmelen wel het eerst bestudeerd heeft. De 
algemeen aangenomen naam van ab- of adsorpiieoerbindingen is van 
hem afkomstig. Wat wij van de physisch-chernische eigenschappen 
der gels weten, danken wij grootendeels aan v. Bemmelen. Door 
hem weten wij, dat het afgeven en opnemen van water een on- 
afgebroken, voor een goed deel omkeerbaar proces is, en dat daarbij 
als regel aan geen chemische binding van het water, aan geen 
hydraatvorrning gedacht mag worden. Wij kunnen hier verwijzen 
naar hetgeen vroeger daarover is gezegd. *) Ook wat betreft de 
*) In het reeds aan^ehaalde opstel over »den colloïdaal-toestand 
der stof.c 
