DW .JONGSTE TAK DEri PHYSISCHK CHEMIE. 
37 ;{ 
vrij wonJt door de hydrolytische splitsing der zeep in watei-; maar 
op de colloïdale eigenschappen van het bij die hydrolyse gevormde 
zure vetzuurzout, dat de onreinheden adsorbeert. Ook bij het reini- 
gen van afvalwater door minerale toevoegsels zal men meer hulp 
moeten zoeken bij de chemie der colloïden.*) 
Op de physiologische beteekenis van den colloïdaaltoestand der 
stof werd reeds herhaaldelijk gewezen. De voortdurende spontane 
verandering, het ouder worden van sols en gels, de afhankelijkheid 
der eigenschappen van de voorgeschiedenis, het zich aanpassen aan 
vreemde inwerking — het ^feit dat met verloop van tijd bij ge- 
deelten toegevoegde electrolyten minder snel en volledig den sol 
uitvlokken of doen gelatineeren — de enzymen, in katalytische wer- 
king overeenkomend met de anorganische sols, dat alles wijst er 
wel op, dat wij met dit gebied het leven naderen. 
De eigenaardige mikroskopische gelstructuren van Bütsculi doen 
denken aan den bouw van het protoplasma der levende wezens. 
Colloïden zijn de voornaamste bouwstoffen van het levend lichaam. 
Ook daar heelt men de buitengewoon groote ontwikkeling van 
oppervlakken. De vraag rijst onwillekeurig of niet een deel der 
levensverschijnselen voortvloeit uit de verschijnselen der adsorptie 
en wat er mede samenhangt Alleen de gedachte aan den uiterst 
ingewikkelden aard der levensprocessen weerhoudt ons de analogie 
te ver te drijven. De colloïden kunnen echter in het levend lichaam 
hun eigenschappen niet geheel verliezen; zij moeten ook daarin vele 
werkingen uitoefenen, die zij ons in de reageerbuizen te aanschou- 
wen geven. Maar dat is nog niet het leven. In het ingewikkeld 
samenstel van verschijnselen, dat dien naam draagt, nemen ook zij 
een plaats in, naast chemische en physische processen van allerlei 
aard. Of er, als men alles in rekening bracht wat de krachten der 
anorganische natuur bewerken, nog een rest zou blijven, onverklaar- 
baar langs dien weg, iets, waaraan men vroeger den ongelukkigen 
naam van levenskracht gegeven heeft, wie kan het zeggen. Alleen 
de oppervlakkige miskenning van de diepte van het probleem van 
het leven kan nu reeds tot de verklaring leiden, dat het niets anders 
is dan de uiting van physische en chemische krachten, vooi tvloeiend 
uit de structuur der colloïdale stof van het protoplasma. 
Een en ander zij hier nog meegedeeld ter illustratie van het 
boven gezegde. Colloïdale emulsies zijn in ’t algemeen bestendiger 
dan suspensies, vooral tegenover electrolyten. Het is een eigenaardig 
*) Zie mijn opstel; »De colloïden in dienst der hygiene* in dit Album 
1907, bladz. 283. 
