DE JONGSTE TAK DER PHYSl^CHE CHEMIE. 
375 
andere serums — tegen tetanus, slangengift enz. — worden thans 
bereid en met goed gevolg toegepast. 
Van welken aard is nu die werking tusschen toxinen en antitoxinen ? 
Daarover is een langdurige nog niet geëindigde strijd ontstaan, 
waaraan beoefenaars der medische wetenschap als Behring en Ehrlich 
en die der physische chemie als Arrhenius, deelnamen. Uit die namen 
blijkt reeds, dat hier beide wetenschappen elkaar ontmoeten. 
Het is niet gemakkelijk te midden der talrijke experimenten en 
theoriën de leidende gedachten op te sporen. Inderdaad geldt het 
hier dezelfde beginselen die bij de theorie van het verven van weef- 
sels en van het looien op den voorgrond kwamen en wordt thans 
in dezelfde richting de oplossing gezocht. Hebben wij te doen met 
de werking van twee colloïden op elkander of is er een chemische ver- 
binding van toxinen en antitoxinen tot stand gekomen ot geschiedt 
eerst het eene en daarna het andere? Daar de werking van toxinen op 
antitoxinen evengoed in reageerbuizen als in 't levend lichaam plaats 
vindt, kan zij aan een nauwkeurig onderzoek worden onderwor- 
pen. Zij werken onmiddellijk op elkander zonder tusschenkomst van 
levende cellen. Een bepaalde hoeveelheid toxine wordt door een be- 
paalde hoeveelheid antitoxine geneutraliseerd onder verlies der gif- 
tige eigenschappen. Behring hield beiden voor colloïden, die op de 
gewone wijze op elkander werkten onder vorming van een neutraal 
product. Daarmede komt men echter niet uit wegens het specifieke 
van de werking; elk bepaald toxine heeft zijn bepaald antitoxine. 
Er moet dus wat bijkomen en daarbij kan alleen aan een chemische 
werking gedacht worden. De eerstvolgende onderzoekers hebben nu 
uitsluitend de chemische zijde van het proces in het oog gevat, alsof 
zij de eenige ware. 
Ehrlich was de eerste, die de chemische opvatting scherp formu- 
leerde. Zijn voorstelling ontleende hij klaarblijkelijk aan de organische 
structuurchemie, waar de eigenschappen der verbindingen tot ze- 
kere hoogte additief door bepaalde atoomgroepen in het molecule 
bepaald worden. In de moleculen van kleurstoffen onderscheidt men 
daar de chromogene en de chromofore atoomgroepen. Zoo nam Ehrlich 
in de moleculen der toxinen een loxofore en een haptophore atoom- 
groep aan, resp. de dragers van de giftige eigenschappen en van die, 
welke het molecule in staat stelde zich aan weefseldeelen, bv. aan 
bloedlichaampjes, vast te hechten. Aan de cellen bevinden zich mole- 
culen met receptore groepen. Deze moleculen worden ten deele afge- 
" stooten en zweven vrij in het plasma. Een molecule van een toxine 
kan zich nu met zijn haptogene groep aan een receptore van een 
