10 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
en samengeperst geleid over kooK Dan werd het verbrand over koper- 
oxyde. Verder werd het samengeperst over kool bij de temperatuur 
van vloeibare lucht en vervolgens over kool bij de temperatuur van 
vloeibare waterstof geleid, telkens totdat in het in de kool opgenomen en 
daarna afzonderlijk opgevangen gas geen bijmengsels meer te ont- 
dekken waren , 
Uit de bepalingen der isothermen in 1907 was waarschijnlijk geworden 
dat de critische temperatuur van bet Helium bij 5 — ^ ) zou liggen. 
Voorts werd vermoed dat de critiscbe druk niet boven de 7 of 5 atm. 
zou zijn. De verdichting scheen dus mogelijk, wanneer men bet circu- 
leerende en tot ongeveer 100 atm. saamgeperste en door de eveneens 
circLileerende vloeibare waterstof tot ongeveer lö'^K afgekoelde Helium 
zich dan plotseling liet uitzetten. 
Voor de inrichting der toestellen, waarin de proef aldus genomen 
werd, moet ik naar het oorspronkelijke opstel verwijzen, waarin die door 
drie platen is opgehelderd. 
Xadat 9 Juli j.1. de beschikbare hoeveelheid vloeibare lucht tot 75 
Liter was aangevuld, werd den volgenden morgen, te 5^/^ uur, met de 
bereiding van vloeibare waterstof begonnen, waarvan men te IVe uur 
20 L. in verzilverde vacuumglazen beschikbaar had. Te 6 uur 35' werd 
het tot 100 atm. saamgeperste en afgekoelde Helium-gas geëxpandeerd, 
zoodat de Helium-thermometer daalde en na eenige schommelingen 
eindelijk tusschen 4 — 5^K staan bleef. Dit wees op verdichting, doch 
eerst te 7 uur 30' werd duidelijk het Helium als vloeistof gezien, waar- 
van ongeveer 60 c^P verkregen werd. Het gelukte niet om 10 cM^ der 
vloeistof door verdamping onder lagen druk te doen vast worden. 
Het kookpunt van het Helium is afgerond 4.5‘^K. Als vloeistof heeft 
het een dichtheid van 0,15 en eveneens een geringe kapillariteit. Bij 
ongeveer 3°K is die nog licht beweeglijk. De verhouding van de dicht- 
heid van den damp tot die der vloeistof bij het kookpunt is ongeveer 
1 : 11. Dit wijst op een critische temperatuur, die niet veel hooger dan 
5°K en een critischen druk, die niet veel hooger dan 2,3 atm. is. 
Ook voor a en o uit de bekende gasformule van Van der Waals zijn 
waarden afgeleid, n.1. resp. 0,00005 en 0,0007, doch de bepaling van 
deze en al de andere genoemde grootheden is een voorloopige. 
Ten slotte zij nog herinnerd, dat gelijk het eerste (ammonia door 
VAN Marum) nu ook het laatst overgeblevene, meest permanente gas 
het eerst in ons land verdicht is. 
[K. Ah. V. W., Versl. d. Nat. Afd. Dl. XVII, blz. 163—179.) r. s. tj. m. 
’) ®K (Kelvin) duidt graden Celsius aan, geteld van het uit de berekening afgeleide 
absolute nulpunt; — 273,08. 
