52 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
oene benaderingswet zou zijn. Hij had toch, in 75 niet pijnlijke zorg 
verrichte proeven, 61 maal een geringe gewichtsvermindering gevonden 
tengevolge van chemische omzettingen, waarvoor hem geen andere 
verklaring mogelijk scheen, dan afbrokkeling van deeltjes der atomen, 
veroorzaakt door de heftigheid der chemische reacties en klein genoeg 
om door de glazen wanden zijner toestellen te ontsnappen. 
Slechts ten halve voldaan door deze koene hypothese, waaruit o.a. 
volgen zou, dat de atoomgewichten der elementen geen constante 
grootheden zouden zijn, heeft hij zijn onderzoek voortgezet en meer 
bepaald de gewichtsverandering bestudeerd, die de glazen toestellen 
waarin de chemische omzettingen plaats hebben, tengevolge van de daarbij 
ontwikkelde warmte, ondergaan. Hierdoor wordt tijdelijk hun vo- 
lume iets vergroot en het waterhuidje, op de buitenwanden aanwezig, 
in gewicht verminderd. Voor dit verlies berekent L. nu voor het door 
hem gebezigde toestel 0,1 mGr. en bevindt dat het glas na 2 — 3 dagen 
dit huidje weer geheel uit de hicht hernomen heeft. Wat daarentegen 
de verandering in volume betreft,^ leidt L. uit zijn proeven af, dat het 
door hem gebezigd glaswerk veel langer tijd noodig heeft om het oor- 
spronkelijk volume te hernemen (bijgevolg ook het gewicht, wegens 
het wegen in lucht) dan hij vroeger had aangenomen. Wel is waar 
wordt het volume na een paar dagen schijnbaar constant, maar eerst na 
weken heeft het het oorspronkelijke volume herkregen. Tot gelijke 
uitkomsten kwam hij door volume-bepalingen langs hydrostatischen 
weg. Uit deze bepalingen werden correcties berekend voor de vroeger 
medegedeelde proeven (t. a. p. blz. 62/63) tengevolge waarvan de toen 
becijferde gewichtsverminderingen aanzienlijk kleiner worden, ten deele 
zelfs in een kleine gewichtsvermeerdering verkeeren. 
Nieuwe proeven met zilver- en ferrosulfaat, die vroeger meest ge- 
wichtsverlies gegeven hadden en waarbij de wegingen nu langen tijd 
werden voortgezet, gaven zeer geringe verschillen en wel nu eens posi- 
tieve, dan eens negatieve. Gelijke uitkomsten verkreeg hij door de 
correctie van zijn andere, vroeger verrichte proeven. 
Per slot van rekening vond hij bijna even dikwijls een kleine ver- 
meerdering als een kleine vermindering in gewicht, en het bedrag daar- 
van valt meestal binnen de waarnemingsfouten. 
Landolt besluit uit de 15 door hem onderzochte chemische omzettin- 
gen, dat er geen verandering in de gewichten te constateeren was, 
grooter dan één honderdste of één duizendste van een milligram. 
Uit het medegedeelde volgt, dat de proeven met de tegenwoordige 
hulpmiddelen genomen geen recht geven om aan de volstrekte juist- 
heid der wet van Lavoisier te twijfelen, en voorts, zooals L. opmerkt, 
