12 FRIEDRICII HEINCKE’s ONDERZOEKINGEN OVER DEN HA.RING. 
schillen geringer en moet men zijn toevlucht nemen tot talrijker 
kenmerken. Voorts heeft men steeds een zoo groot mogelyk aantal 
individu’s te onderzoeken, opdat het gemiddelde, dat men voor elk 
kenmerk vindt, zoo dicht mogelijk bij de juiste waarde kome. 
Sommige kenmerken , zooals de lengte en de hoogte van den visch , 
de stand der vinnen , gemeten door den afstand van de vin tot aan 
den top van den snuit en de lengte der vinnen worden, gelijk boven 
reeds werd vermeld, met behulp van passer en maatstok gemeten. 
Om ze gemakkelijk met elkaar te kunnen vergelijken , bezigt heincke 
bij zijn onderzoekingen niet de absolute waarden , (die uitteraard 
veranderen met den leeftpd en de grootte van de visch), doch drukt 
deze afstanden uit in de totale lengte. De zoo verkregen verhoudings- 
getallen heeten indices , meervoud van index , d. i. aanwijzer. De 
ervaring heeft hem geleerd , dat men het best doet met die indices 
in groepen te verdeelen en elke groep een letter of cijfer te geven. 
Deze groepen, die heincke » Variationsstufen’’ noemt, zijn eens voor 
al vastgesteld. Men ziet in welke groep een gevonden index thuis 
hoort , geeft hem het cijfer of de letter dier groep en krijgt zoo- 
doende voor de achtereenvolgens onderzochte kenmerken een een- 
voudige formule , die een klaar beeld geeft van de wijze waarop 
zij gecombineerd aanwezig zijn. 
Aldus te werk gaande, is heincke tot een zeer opmerkelijk en 
uit een algemeen biologisch gezichtspunt hoogst belangrijk resultaat 
gekomen. Het blijkt namelijk, dat, wanneer twee rassen al in een 
aantal kenmerken sterk op elkander gelijken, er steeds andere ken- 
merken gevonden worden, waarin zij duidelijk en constant van elkaar 
verschillen. Ditzelfde geldt evenwel ook, en hier springt de groote 
beteekenis van de » methode der gekombineerde kenmerken”, zooals 
heincke zijn methode van onderzoek heeft genoemd, eerst recht 
duidelijk in het oog, ditzelfde geldt ook van de kenmerken van 
twee tot verschillende rassen behoorende individu s. 
Een enkel voorbeeld moge dit nog verduidelijken. Ik kies daar- 
voor, als zeer sprekend, de verschillen tusschen haringen en sprotten. 
Principieel komt het natuurlijk op hetzelfde neer , of men individu’s 
van na verwante soorten , dan wel individu’s van verschillende 
rassen wil leeren onderscheiden. 
Het is onmogelijk, afgaande op een enkel kenmerk, een haring 
van een sprot te onderscheiden , zelfs niet , wanneer men zulke 
enorm verschillende kenmerken kiest als bijvoorbeeld het aantal 
